Ministerstwo Zdrowia zniesie ten zakaz dla aptek. Jest projekt nowelizacji ustawy. Dla menedżerów placówek medycznych to sygnał nadchodzącej zmiany reguł komunikacji z pacjentem i współpracy z aptekami — choć szczegóły projektu wciąż mogą ulec modyfikacji.
#### Projekt nowelizacji ustawy: zniesienie zakazu dla aptek – czego może dotyczyć zmiana
Z doniesień prasowych wynika, że Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt nowelizacji przepisów regulujących działalność aptek (w praktyce najpewniej chodzi o zmianę w Prawie farmaceutycznym). Kluczowy element to złagodzenie lub częściowe zniesienie obowiązującego dotąd generalnego zakazu określonych form aktywności komunikacyjnej aptek, w tym ograniczeń w informowaniu o świadczonych usługach lub inicjatywach prozdrowotnych.
Na dziś brak pełnego, jednolitego zestawu parametrów zmiany dostępnego w domenie publicznej. Wstępne opisy wskazują, że celem jest:
– umożliwienie aptekom szerszego, lecz uporządkowanego informowania o usługach zdrowotnych (np. szczepieniach wykonywanych w aptekach, elementach opieki farmaceutycznej, działaniach profilaktycznych),
– odejście od „sztywnego” zakazu na rzecz ram proporcjonalnych i zorientowanych na interes pacjenta,
– wprowadzenie bezpieczników zapobiegających agresywnej sprzedaży i wprowadzaniu w błąd (np. precyzyjne rozróżnienie informacji o usłudze od reklamy zachęcającej).
Jednocześnie nie należy oczekiwać liberalizacji w obszarach, które odrębne przepisy wyraźnie utrzymują — m.in. reklama produktów leczniczych na receptę, oferowanie korzyści materialnych za nabycie leku, czy działania mogące naruszać zasady etyki zawodu farmaceuty. Projekt ma charakter propozycji; jego ostateczny kształt może się zmienić na etapie konsultacji i prac parlamentarnych.
#### Zniesienie zakazu a apteki: potencjalny zakres i praktyczne skutki
Jeśli rozwiązania wejdą w życie, apteki mogą zyskać możliwość:
– prowadzenia klarownej informacji o dostępnych usługach prozdrowotnych (np. zakres, godziny, kwalifikacje personelu, wymagane dokumenty),
– aktywnej roli w programach profilaktycznych i edukacyjnych — z koordynacją na poziomie lokalnym i regionalnym,
– spójnej komunikacji z pacjentem w kanałach offline i online (strony www, media społecznościowe, materiały informacyjne w placówce), pod warunkiem utrzymania formatu „informacyjnego”, nie perswazyjnego.
Z perspektywy pacjenta oznacza to łatwiejszy dostęp do informacji o usługach świadczonych w aptekach oraz potencjalnie lepszą integrację ze świadczeniodawcami medycznymi (POZ, AOS, szpitale dzienne), co sprzyja ciągłości opieki.
#### Konsekwencje dla placówek medycznych: komunikacja, strumień pacjentów, współpraca
Dla menedżerów placówek ułatwienie informowania przez apteki może przełożyć się na:
– bardziej przewidywalny napływ pacjentów do usług profilaktycznych (np. szczepień czy porad farmaceutycznych komplementarnych do konsultacji lekarskich),
– możliwość budowania formalnych ścieżek współpracy (np. standardy kierowania pacjenta, wspólne materiały edukacyjne, działania populacyjne na poziomie gmin/powiatów),
– poprawę adherence (przestrzeganie zaleceń) dzięki roli farmaceuty w przypominaniu o terapii i monitorowaniu interakcji lekowych,
– potrzebę ujednolicenia przekazu między placówką a aptekami, by nie wprowadzać pacjentów w błąd i nie generować rozbieżnych informacji.
W praktyce, w przypadku wejścia zmian, realne staną się lokalne koalicje opieki: POZ – AOS – apteka – samorząd, skupione na celach zdrowia publicznego (szczepienia sezonowe, choroby przewlekłe, polipragmazja, bezpieczne stosowanie farmakoterapii).
#### Ryzyka prawne i compliance: reklama, dane, etyka
Złagodzenie zakazu nie oznacza dowolności. Kluczowe pozostaną:
– rozróżnienie między informacją a reklamą: format, język, brak perswazji i zachęt cenowych; zgodność z przepisami o reklamie produktów leczniczych i wyrobów medycznych,
– ochrona danych osobowych (RODO): jeżeli współpraca z aptekami zakłada wymianę informacji o pacjentach (np. przypomnienia o terapii, koordynacja przeglądów lekowych), należy zawrzeć odpowiednie umowy powierzenia/przetwarzania i wdrożyć minimalizację danych,
– unikanie konfliktu interesów: brak korzyści materialnych za kierowanie pacjentów; transparentność ról i rozliczeń,
– standardy zawodowe: farmaceuta i lekarz działają w granicach kompetencji; komunikacja nie może zastępować badania czy ordynacji poza wskazaniami.
Wdrożenie zmian warto poprzedzić audytem materiałów i procedur komunikacyjnych w placówce, a także aktualizacją polityk compliance.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Integracja opieki. Apteki to najgęstsza sieć punktów kontaktu pacjenta z systemem. Jeśli będą mogły skuteczniej informować o usługach, rośnie potencjał koordynacji działań z POZ i AOS.
– Profilaktyka i wyniki zdrowotne. Łatwiejsze dotarcie do pacjentów z przekazem prozdrowotnym może zwiększyć wyszczepialność, wcześniejsze wykrywanie problemów farmakoterapii i poprawić compliance.
– Efektywność operacyjna. Lepsza informacja w aptekach może zmniejszać liczbę „niepotrzebnych” wizyt (np. wynikających z niejasności co do przyjmowania leków) i odciążać rejestrację/telefony.
– Pozycja konkurencyjna. Placówki, które wcześnie zbudują przejrzyste, zgodne z prawem ścieżki współpracy z aptekami i spójny przekaz, zyskają przewagę w jakości doświadczenia pacjenta.
– Reputacja i zgodność. Proaktywne ułożenie współpracy w nowych ramach prawnych ogranicza ryzyko naruszeń i kar, a jednocześnie pokazuje dojrzałość organizacyjną.
#### Projekt nowelizacji ustawy a harmonogram: co wiemy, a czego nie
Stan na moment przygotowania artykułu: publicznie dostępne są informacje o zamiarze zniesienia/ograniczenia zakazu i istnieniu projektu nowelizacji. Brakuje jednak pełnego brzmienia przepisów po uzgodnieniach lub ostatecznych dat wejścia w życie. Standardowa ścieżka legislacyjna obejmuje:
– konsultacje publiczne i uzgodnienia międzyresortowe,
– publikację w RCL i przyjęcie przez Radę Ministrów,
– prace w Sejmie i Senacie,
– podpis Prezydenta, publikację i vacatio legis.
Dla planowania operacyjnego warto przyjąć scenariusze: optymistyczny (wejście zmian w najbliższych miesiącach), bazowy (wdrożenie w horyzoncie kilkunastu miesięcy), ostrożny (istotne modyfikacje lub opóźnienia).
#### Przykładowe modele współpracy placówka–apteka po zmianie
– Edukacja i profilaktyka: wspólne, zgodne z prawem materiały informacyjne o programach profilaktycznych (np. szczepieniach), z jasnym podziałem ról i bez bodźców finansowych.
– Koordynacja farmakoterapii: standard przekazywania pacjentowi informacji, kiedy wskazana jest konsultacja lekarska vs. przegląd lekowy u farmaceuty (bez wymiany danych bez podstawy prawnej).
– Ścieżka pacjenta 65+: współpraca wokół polipragmazji, przypominanie o wizytach kontrolnych i badaniach, broszury z numerami kontaktowymi i godzinami przyjęć.
– Kampanie sezonowe: spójne komunikaty dot. infekcji sezonowych, bez promowania konkretnych marek leków i bez łączenia z promocjami sprzedażowymi.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Zweryfikować ryzyka prawne:
– Przejrzeć aktualne materiały informacyjne i marketingowe pod kątem rozróżnienia „informacja vs reklama”.
– Zidentyfikować obszary potencjalnego styku z aptekami (szczepienia, przeglądy lekowe, przypomnienia).
– Przygotować polityki i umowy:
– Opracować wzór zasad współpracy z aptekami (zakres informacji, kanały, odpowiedzialności).
– Przygotować gotowe klauzule RODO/umowy powierzenia na wypadek wymiany danych (tylko jeśli konieczna i zgodna z prawem).
– Uporządkować komunikację:
– Zaktualizować style guide komunikacji zdrowotnej (język informacyjny, brak zachęt sprzedażowych).
– Zaplanować wspólne materiały edukacyjne z neutralnym, medycznym przekazem.
– Zbudować mapę partnerstw:
– Wytypować lokalne apteki zainteresowane współpracą w obszarze profilaktyki i edukacji.
– Uzgodnić kontakt roboczy (POZ/AOS – apteka) i kanały szybkiej komunikacji.
– Przeszkolić zespół:
– Szkolenia z nowych zasad prawnych (reklama, wyroby, leki Rx/OTC, korzyści).
– Szkolenia z koordynacji opieki i bezpieczeństwa danych.
– Zaprojektować pilotaż:
– Mały, mierzalny projekt (np. kampania informacyjna dot. szczepień), wskaźniki: dotarcie, liczba zapytań, satysfakcja pacjentów.
– Mechanizm zgłaszania nieprawidłowości (whistleblowing compliance).
– Monitorować legislację:
– Ustawić alerty RCL i śledzić stanowiska MZ oraz samorządów zawodowych.
– Zaplanować przegląd działań po publikacji finalnego brzmienia ustawy.
#### Dobre praktyki komunikacyjne w nowych realiach
– Priorytet bezpieczeństwa i bezstronności: język neutralny klinicznie, brak elementów perswazji cenowej czy porównań konkurencyjnych.
– Transparentność roli: apteka informuje o usłudze, placówka o świadczeniu; pacjent wie, gdzie i w jakim celu się zgłasza.
– Dostępność i inkluzywność: proste komunikaty, wersje dla seniorów, kanały offline i online.
– Dokumentowanie zgodności: archiwizacja materiałów, akceptacja prawna/medyczna, ścieżka zatwierdzania.
#### Podsumowanie: strategiczne okno możliwości dla koordynacji opieki
Planowane przez Ministerstwo Zdrowia złagodzenie/zniesienie wybranych zakazów dotyczących komunikacji aptek może stać się impulsem do realnej integracji opieki na poziomie lokalnym. Dla placówek kluczowe będzie szybkie, ale ostrożne przygotowanie: ramy compliance, jasne zasady współpracy i pilotaże, które mierzą wartość dla pacjenta bez ryzyka naruszeń. Do czasu publikacji finalnego tekstu ustawy rekomendowane jest planowanie scenariuszowe oraz konsultacja prawna, aby płynnie wejść w nowe regulacje.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Prawo/Ministerstwo-Zdrowia-zniesie-ten-zakaz-dla-aptek-Jest-projekt-nowelizacji-ustawy,278979,2.html (na moment przygotowania tekstu brak pełnych, ostatecznych danych legislacyjnych; szczegóły mogą ulec zmianie w toku prac nad projektem).