Senat przyjął ustawę budżetową na 2026 rok z poprawkami. Dla zarządzających placówkami medycznymi to sygnał do przeglądu budżetów, ryzyk oraz kontraktów na nadchodzący rok.
#### Ustawa budżetowa 2026 – co przyjął Senat i jakie poprawki?
Przyjęcie ustawy budżetowej przez Senat z pakietem poprawek oznacza, że dokument wróci do Sejmu, gdzie posłowie zdecydują o ostatecznym kształcie przepisów. Na tym etapie zwykle pojawiają się zmiany w układzie rezerw celowych, dotacji podmiotowych i przedmiotowych, a także w finansowaniu programów zdrowotnych i inwestycji centralnych.
Zwracamy uwagę, że w chwili obecnej nie ma pełnej publicznej informacji o szczegółach wszystkich poprawek związanych z ochroną zdrowia. Oznacza to, że placówki powinny operować scenariuszami, a nie twardymi kwotami. Zwyczajowo poprawki Senatu mogą dotyczyć:
– przesunięć środków pomiędzy częścią budżetu zdrowotną a rezerwami ogólnymi,
– wzmocnienia finansowania priorytetów zdrowotnych (np. onkologia, psychiatria, opieka długoterminowa),
– doprecyzowania mechanizmów dotacji dla wybranych zadań (np. ratownictwo medyczne, programy polityki zdrowotnej, kształcenie kadr),
– parametrów rezerw na nieprzewidziane wydatki i świadczenia ponadlimitowe.
#### Wpływ budżetu 2026 na finansowanie ochrony zdrowia i NFZ
Choć zasadniczym źródłem finansowania świadczeń pozostaje NFZ, budżet państwa odgrywa istotną rolę uzupełniającą. W praktyce budżet 2026 może przełożyć się na:
– wysokość i zakres dotacji budżetowych do świadczeń finansowanych przez NFZ lub zadań okołosystemowych (ratownictwo medyczne, programy profilaktyczne),
– poziom i przeznaczenie rezerw celowych na zdrowie, z których mogą być finansowane podwyżki, świadczenia ponad plan oraz działania interwencyjne,
– inwestycje i programy modernizacyjne (np. infrastrukturę, cyfryzację), które często są rozpisywane przez resorty z wykorzystaniem środków budżetowych lub mieszanych,
– finansowanie świadczeń wysokospecjalistycznych oraz zadań strategicznych (np. wybrane programy lekowe, Fundusz Medyczny – jeśli zostanie zasilony odpowiednimi środkami w ustawie).
Dla dyrektorów oznacza to konieczność bieżącego monitorowania, czy i w jakiej części strumienie publiczne w 2026 roku będą zwiększone, utrzymane lub ograniczone. Kluczowe będzie także, czy pojawią się rozwiązania przejściowe (np. rezerwy na indeksację wycen) oraz czy mechanizmy kompensacyjne z 2025 r. zostaną wydłużone.
#### Poprawki Senatu – możliwe konsekwencje dla kontraktowania świadczeń
Ewentualne poprawki mogą mieć wpływ na:
– tempo i harmonogram rozstrzygnięć NFZ dotyczących aneksów i kontraktów na 2026 r.,
– wystandaryzowanie korekt wycen lub finansowania ryczałtów, jeśli w budżecie powstaną dodatkowe rezerwy zdrowotne,
– możliwość ogłaszania dodatkowych postępowań na świadczenia w obszarach priorytetowych (np. opieka psychiatryczna dzieci i młodzieży, onkologia, rehabilitacja),
– rozliczenia nadwykonań i świadczeń udzielonych w trybie nagłym, jeśli zostaną zapewnione środki na ich pokrycie.
Ponieważ szczegółowe brzmienie poprawek nie jest publicznie dostępne w całości, kierownictwo placówek powinno przygotować warianty budżetowe i scenariusze kontraktowe, by nie zostać zaskoczonym zmianami w ostatniej fazie legislacji.
#### Ryzyka kosztowe 2026 dla placówek medycznych a ustawa budżetowa
W 2026 roku placówki nadal mogą mierzyć się z presją kosztową. Z punktu widzenia dyrektora finansowego i operacyjnego, warto uwzględnić:
– koszty pracy: możliwe regulacje płac minimalnych w ochronie zdrowia i pochodne (składki, dodatki), które mogą wymagać dodatkowego finansowania po stronie publicznej lub restrukturyzacji kosztów,
– koszty energii i mediów: potencjalna zmienność cen, konieczność renegocjacji umów oraz wpływ na koszty własne świadczeń,
– koszty leków i wyrobów medycznych: dostępność, terminy dostaw, indeksacja cen i warunki przetargowe,
– koszty compliance i cyfryzacji: dostosowanie do wymogów sprawozdawczych, bezpieczeństwo danych, interoperacyjność systemów,
– płynność finansową: terminy płatności, ryzyko przesunięcia wpływów z NFZ w przypadku opóźnień w aneksowaniu i rozliczeniach.
Ustawa budżetowa, nawet jeśli nie wskazuje bezpośrednio poziomu wycen poszczególnych świadczeń, tworzy ramy do decyzji wykonawczych (np. uruchomienia rezerw, dotacji), które mogą ograniczyć lub zwiększyć powyższe ryzyka.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– budżet państwa określa dostępność rezerw i dotacji, które w praktyce decydują o możliwościach indeksacji kosztów świadczeń, podwyżek oraz finansowania nadwykonań,
– poprawki Senatu mogą przekierować środki do obszarów, które są niedoszacowane, co otwiera przestrzeń do dodatkowych kontraktów lub aneksów,
– harmonogram legislacyjny wpływa na terminy zawierania umów i aneksów z NFZ – szybkie wejście w życie ustawy zwiększa przewidywalność finansową,
– zbyt późne decyzje budżetowe mogą skutkować spiętrzeniami formalnymi w I kwartale i zagrozić płynności placówki,
– zrozumienie kierunków zmian pomaga przygotować optymalny portfel świadczeń i adekwatne plany zatrudnienia.
#### Scenariusze i rekomendacje finansowe dla dyrektorów placówek
– Scenariusz bazowy: budżet 2026 bez istotnych zmian w rezerwach zdrowotnych. Działania: utrzymanie dyscypliny kosztowej, selektywna rozbudowa oferty w obszarach stabilnie finansowanych.
– Scenariusz prozdrowotny: zwiększenie rezerw/dotacji na wybrane priorytety. Działania: szybkie przygotowanie wniosków o kontraktowanie, zabezpieczenie kadr i infrastruktury w obszarach priorytetowych.
– Scenariusz ostrożnościowy: ograniczenia w środkach lub opóźnienia legislacyjne. Działania: wzmocnienie zarządzania płynnością, renegocjacje umów zakupowych, przegląd świadczeń o niskiej marży.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Przeanalizować projekt ustawy budżetowej i komunikaty resortu zdrowia oraz NFZ – zwłaszcza część dotyczącą rezerw i dotacji na zdrowie.
– Przygotować trzy warianty budżetu placówki na 2026 r. (bazowy, prozdrowotny, ostrożnościowy) i przypisać im konkretne działania.
– Zidentyfikować świadczenia priorytetowe systemowo i lokalnie; przygotować argumentację medyczną i ekonomiczną pod ewentualne wnioski o zwiększenie finansowania.
– Zweryfikować portfel kontraktów NFZ i status aneksów; ustalić priorytety negocjacyjne i możliwe kompromisy.
– Przegląd kosztów stałych: energia, media, outsourcing, serwis. Rozpocząć renegocjacje lub konsolidację zakupów z wyprzedzeniem.
– Przygotować plan HR pod różne scenariusze wzrostu wynagrodzeń (matryca etatów krytycznych, elastyczne formy zatrudnienia, grafiki).
– Zabezpieczyć płynność: linie w rachunku, limity faktoringowe, rezerwy wewnętrzne; zaktualizować politykę należności i zobowiązań.
– Uporządkować proces przetargowy (eZamówienia): harmonogram postępowań, specyfikacje, klauzule waloryzacyjne.
– Wdrożyć comiesięczny monitoring rentowności świadczeń i kluczowych wskaźników (case-mix, koszt jednostkowy, czas wykonania świadczeń).
– Wyznaczyć zespół ds. legislacji i finansowania publicznego odpowiedzialny za bieżące śledzenie poprawek Senatu i komunikację z płatnikiem.
#### Co śledzić dalej: harmonogram legislacyjny ustawy budżetowej 2026
– stanowisko Sejmu wobec poprawek Senatu – przyjęcie, odrzucenie lub częściowe uwzględnienie,
– podpis Prezydenta i publikacja w Dzienniku Ustaw,
– komunikaty Ministra Zdrowia, NFZ i innych resortów o rozdysponowaniu rezerw, ogłaszaniu postępowań lub programów,
– wytyczne dotyczące ewentualnej indeksacji wycen świadczeń oraz zasad finansowania nadwykonań.
Szybka finalizacja procesu legislacyjnego zwiększa przewidywalność; przeciągające się prace oznaczają, że placówki powinny funkcjonować w trybie ostrożnościowym i zabezpieczać płynność.
#### Ryzyka i szanse dla świadczeniodawców w kontekście poprawkami Senatu
– Szanse: dodatkowe środki na obszary niedofinansowane, możliwość sfinansowania inwestycji i cyfryzacji, rezerwy na świadczenia ratujące życie, potencjalne programy pilotażowe.
– Ryzyka: opóźnienia w przekazaniu środków, rozbieżności między potrzebami a przeznaczeniem rezerw, brak pełnej indeksacji kosztów pracy i materiałowych, niepewność co do stawek i limitów.
Realistyczna ocena tych czynników i przygotowanie planów awaryjnych zmniejsza podatność placówki na szoki finansowe w I półroczu.
#### Zastrzeżenie dotyczące danych
Na moment przygotowania materiału szczegółowy wykaz poprawek Senatu i ich ostateczne brzmienie nie były w pełni publicznie dostępne. Nie podajemy kwot ani wskaźników, które nie zostały oficjalnie potwierdzone. Rekomendujemy weryfikację bieżących komunikatów rządowych i płatnika oraz konsultacje z działem prawnym.
#### Źródło
Na podstawie doniesień branżowych: https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Senat-przyjal-ustawe-budzetowa-na-2026-z-poprawkami,279257,1.html