Nowela „biblii” polityki lekowej, rewolucja w wypisywaniu recept. Przyglądamy się priorytetom MZ.
#### Nowela polityki lekowej: priorytety MZ i kierunek zmian
Zapowiadana nowelizacja strategicznego dokumentu polityki lekowej – często nazywanego „biblią” polityki lekowej – ma wyznaczyć ramy funkcjonowania rynku farmaceutycznego na najbliższe lata. Z informacji dostępnych w źródle i zapowiedzi resortu zdrowia wynika, że priorytetem jest wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego, poprawa dostępności terapii oraz uporządkowanie zasad ordynacji i refundacji. W momencie przygotowywania niniejszego opracowania nie ma jeszcze pełnych, sfinalizowanych brzmień aktów wykonawczych, dlatego poniższe wnioski mają charakter kierunkowy i oparte są na publicznych sygnałach oraz praktyce regulacyjnej z ostatnich lat.
W obszarze polityki lekowej można oczekiwać nacisku na:
– bezpieczeństwo i ciągłość dostaw leków, w tym mechanizmy monitorowania braków i reagowania na zakłócenia łańcucha dostaw,
– transparentność i efektywność procesu refundacyjnego, w tym możliwe uproszczenia dla terapii o istotnym znaczeniu zdrowotnym,
– racjonalizację ordynacji leków (racjonalna farmakoterapia) i wzmocnienie narzędzi nadzoru nad przepisywaniem,
– silniejsze wykorzystanie danych (RWD) i rozwiązań cyfrowych w monitorowaniu zużycia leków,
– promowanie odpowiedzialnego stosowania zamienników oraz politykę antywywozową, ograniczającą ryzyko niedoborów.
#### Rewolucja w wypisywaniu recept: co może się zmienić
„Rewolucja” w receptach – sygnalizowana w przekazach MZ – dotyczy przede wszystkim warunków ordynacji (kto, kiedy i na jakich zasadach), jakości dokumentacji towarzyszącej oraz kontroli systemowej. Ponieważ nie mamy jeszcze ostatecznych brzmień rozporządzeń, placówki powinny przygotować się na scenariusze, które już dziś są dyskutowane i stopniowo wdrażane w praktyce:
– wzmocnienie wymogów dotyczących potwierdzenia relacji lekarz–pacjent i udokumentowania rozpoznania oraz wskazania refundacyjnego w EDM,
– doprecyzowanie zasad wystawiania e‑recept w trybie zdalnym, w tym silniejsze wymogi weryfikacji tożsamości pacjenta i dokumentowania kontynuacji terapii,
– większy nacisk na zgodność z Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL) i obieg informacji o zamiennikach,
– bardziej granularne reguły dla wybranych kategorii (np. leki psychotropowe/odurzające, antybiotyki, preparaty o podwyższonym ryzyku nadużyć), w tym w warstwie RPW, terminów i wymogów dokumentacyjnych,
– wykorzystanie reguł walidacyjnych w systemie P1 i narzędzi analitycznych płatnika do wczesnej detekcji nieprawidłowości (alerty systemowe).
W praktyce dla placówek będzie to oznaczać konieczność dostosowania procedur, szkoleń i systemów IT tak, aby dane wymagane przez prawo były kompletne i łatwe do wykazania przy kontroli.
#### Priorytety MZ a operacyjne konsekwencje dla placówek medycznych
Priorytety MZ w polityce lekowej – bezpieczeństwo dostaw, racjonalizacja ordynacji, przejrzystość refundacji – przekładają się na konkretne obszary zarządcze:
– compliance i ryzyko: większa ekspozycja na kontrole płatnika i organów inspekcyjnych, konieczność wykazania procesu decyzyjnego w ordynacji,
– dokumentacja i EDM: wzrost wymagań jakościowych dot. rozpoznań, wskazań refundacyjnych, uzasadnień kontynuacji leczenia; wymóg łatwej audytowalności,
– zarządzanie kompetencjami: aktualizacja uprawnień personelu do wystawiania recept i recept pro auctore/pro familiae, w tym procedury zastępstw,
– integracja IT: dostosowanie do zmian w słownikach, schematach e‑recepty i walidacjach P1; wdrożenie alertów i reguł biznesowych wspierających lekarza,
– spójność z polityką lekową: programy racjonalnej farmakoterapii, współpraca z farmaceutami (konsultacje, przeglądy lekowe, edukacja pacjenta).
#### Polityka lekowa a dostępność leków i łańcuch dostaw w placówce
Bezpieczeństwo lekowe na poziomie państwa przekłada się na operacyjne decyzje w placówce:
– mapowanie terapii krytycznych i alternatyw terapeutycznych (zamienniki, leki równoważne),
– polityka zakupowa z buforem bezpieczeństwa i mechanizmami szybkiego zastępowania,
– bliska współpraca z hurtowniami i aptekami (w tym szpitalnymi) oraz monitorowanie komunikatów o brakach,
– procedury komunikacji z pacjentem przy substytucji leku oraz zgoda i dokumentowanie zmian,
– rejestr incydentów niedostępności i analiza ryzyka klinicznego.
Warto przygotować „mapę ryzyka braków” dla najczęściej ordynowanych leków, łącząc dane kliniczne, finansowe i logistyczne.
#### E‑recepta i systemy IT: wymagania, integracja i kontrola jakości
Zmiany w wypisywaniu recept niemal zawsze niosą konsekwencje dla systemów gabinetowych, EDM i integracji z platformą P1:
– aktualizacje słowników (produkty, uprawnienia dodatkowe, refundacje, kody), logiki walidacyjnej i podpowiedzi zaleceń,
– wymuszenie kluczowych pól w formularzach (rozpoznanie, wskazanie refundacyjne, tryb – pierwszorazowa vs. kontynuacja),
– rejestrowanie sposobu weryfikacji tożsamości i relacji terapeutycznej w przypadku świadczeń zdalnych,
– reguły ostrzegawcze (alerty) przy dawkowaniu, interakcjach, duplikacji terapii i przekroczeniach limitów,
– raporty kontrolne dla kierowników medycznych i compliance: kto wystawia, co, dla kogo, na jakiej podstawie.
Silne wsparcie decyzyjne w systemie nie zastąpi odpowiedzialności klinicznej, ale znacząco redukuje ryzyko błędów formalnych.
#### Ordynacja, refundacja i audyty: jak zarządzić ryzykiem prawnym
Zaostrzenie wymogów ordynacji oraz większe wykorzystanie analityki przez płatnika oznacza dla placówek:
– potrzebę przejrzystej ścieżki decyzyjnej: od rozpoznania, przez kwalifikację do refundacji, po dokumentację kontynuacji,
– konieczność standaryzacji wzorców wpisów w EDM i jasnych SOP-ów, aby każdy lekarz dokumentował kluczowe elementy,
– regularne przeglądy recept w ramach wewnętrznych audytów (próbkowanie przypadków) i natychmiastowe działania korygujące,
– szkolenia ukierunkowane na „szare strefy” – np. ordynacja przy teleporadach, RPW, leki o szczególnych wymaganiach.
Brak pełnych danych legislacyjnych nie zwalnia z wdrożeń „no regret”: procesy i narzędzia poprawiające jakość dokumentacji są korzystne niezależnie od ostatecznego kształtu rozporządzeń.
#### Wypisywanie recept a komunikacja i doświadczenie pacjenta
Reforma ordynacji może zmienić oczekiwania pacjentów (np. wobec „szybkich recept” zdalnych). Placówki powinny:
– jasno komunikować zasady (kiedy recepta może być wystawiona zdalnie, kiedy konieczna jest wizyta),
– edukować w zakresie bezpiecznego stosowania leków i substytucji,
– wdrożyć kanały obsługi (infolinia, portal pacjenta) z informacjami o statusie recepty, jej realizacji, możliwych zamiennikach.
Dobre praktyki komunikacyjne redukują eskalacje i skargi oraz poprawiają compliance terapeutyczny.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Ryzyko finansowe i prawne: bardziej szczegółowe wymogi mogą skutkować korektami i sankcjami przy nieprawidłowościach.
– Jakość kliniczna i bezpieczeństwo: lepsza dokumentacja i racjonalna ordynacja zmniejszają liczbę błędów lekowych.
– Wydajność operacyjna: uporządkowane procesy i dopasowane systemy IT redukują czas administracyjny lekarzy.
– Reputacja i zaufanie: transparentne zasady ordynacji i komunikacja z pacjentem budują wizerunek placówki odpowiedzialnej.
– Gotowość na audyt: spójne, kompletne EDM i raporty kontrolne ograniczają koszty i stres związany z kontrolami.
– Przewaga konkurencyjna: placówki, które szybciej dostosują się do priorytetów MZ, będą atrakcyjniejsze dla pacjentów i partnerów.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Przegląd procesów ordynacji:
– zmapuj ścieżkę „od rozpoznania do recepty” dla świadczeń stacjonarnych i zdalnych,
– zidentyfikuj luki dokumentacyjne (rozpoznanie, wskazanie refundacyjne, kontynuacja).
– Aktualizacja SOP-ów i wzorców EDM:
– przygotuj krótkie checklisty dla lekarzy w module e‑recepty,
– ustandaryzuj opisy „kontynuacji leczenia” oraz adnotacje dot. weryfikacji tożsamości.
– Audyt uprawnień i ról:
– zweryfikuj uprawnienia do wystawiania recept (w tym RPW) i zakres delegacji,
– wprowadź mechanizmy zastępstw z jasnym śladem audytowym.
– IT i integracje:
– zaplanuj aktualizacje słowników i walidacji w systemie gabinetowym/EDM,
– skonfiguruj alerty kliniczne i formalne (dawkowanie, interakcje, limity, refundacja),
– włącz raporty miesięczne o ordynacji (według lekarza, grup ATC, trybu wystawienia).
– Szkolenia:
– krótkie, powtarzalne mikro-szkolenia o zasadach e‑recepty i dokumentacji,
– materiały „do kieszeni” dla lekarzy: najczęstsze błędy i jak ich unikać.
– Współpraca z farmaceutami:
– ustal ścieżkę konsultacji farmaceutycznych dla pacjentów wielolekowych,
– zbuduj procedurę komunikacji przy substytucji i brakach leków.
– Zarządzanie dostępnością leków:
– opracuj listę terapii krytycznych i zamienników,
– przygotuj plan awaryjny na braki (kontakt do dostawców, alternatywy).
– Compliance i audyt wewnętrzny:
– wprowadź próbne przeglądy recept (np. 1–2% losowo miesięcznie),
– rejestruj nieprawidłowości i działania korygujące.
– Komunikacja z pacjentem:
– zaktualizuj regulamin i informacje na stronie o zasadach wystawiania recept,
– udostępnij FAQ dot. e‑recept, zamienników i trybu zdalnego.
– Monitorowanie zmian:
– wyznacz osobę odpowiedzialną za śledzenie komunikatów MZ, NFZ i CEZ,
– zaplanuj szybkie wdrożenie po publikacji finalnych aktów (mini‑projekt z ownerem i terminami).
#### Na co wciąż czekamy i jak śledzić zmiany
Na moment przygotowania artykułu brakuje pełnych, ostatecznych tekstów nowelizacji oraz szczegółowych rozporządzeń wykonawczych. To oznacza, że niektóre elementy – jak dokładne wymogi dokumentacyjne, zakres reguł walidacyjnych czy lista wyjątków – mogą ulec zmianie na etapie legislacyjnym. Rekomendujemy:
– bieżące monitorowanie strony MZ i RCL,
– analizę komunikatów płatnika i dostawcy oprogramowania (mapy drogowe aktualizacji),
– konsultację z działem prawnym i izbowymi ośrodkami informacji (dla interpretacji przepisów po publikacji).
Dobrą praktyką jest wdrożenie rozwiązań „future‑proof”: standardów dokumentacji, audytowalności i wsparcia decyzyjnego, które pozostaną przydatne niezależnie od finalnego brzmienia przepisów.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Farmacja/Nowela-biblii-polityki-lekowej-rewolucja-w-wypisywaniu-recept-Przygladamy-sie-priorytetom-MZ,279191,6.html