Ustawa o psychoterapeutach wchodzi w decydującą fazę – z zapowiedzi wynika, że I kwartał 2026 roku może przynieść istotne zmiany organizacyjne i prawne. To moment, do którego placówki powinny przygotować kadry, procesy i kontrakty.
#### Ustawa o psychoterapeutach – na jakim etapie jest proces legislacyjny?
Według doniesień branżowych (m.in. Rynek Zdrowia) prace nad regulacją zawodu psychoterapeuty przyspieszyły, a wskazywany horyzont czasowy to przełom 2025/2026 roku. Brak jeszcze ostatecznego, opublikowanego tekstu aktu prawnego i szczegółowych przepisów wykonawczych, dlatego mówimy o kluczowych kierunkach i możliwych rozwiązaniach, a nie o zamkniętym katalogu obowiązków. Zarządzający placówkami powinni założyć, że I kwartał 2026 r. będzie momentem:
– wejścia w życie części przepisów lub
– startu okresów przejściowych (np. rejestracja, weryfikacja kwalifikacji)
– oraz zainicjowania dostosowań po stronie płatników (NFZ, ubezpieczyciele) i podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Badania-i-rozwoj/Ustawa-o-psychoterapeutach-wchodzi-w-decydujaca-faze-Juz-I-kwartal-2026-roku-moze-byc-kluczowy,273034,11.html
#### Kluczowe założenia ustawy o psychoterapeutach: definicje, kwalifikacje, rejestr
Z dotychczasowych zapowiedzi wynika, że ustawa o psychoterapeutach może uporządkować co najmniej cztery obszary:
– Definicja zawodu i ochrona tytułu – doprecyzowanie, kto i na jakich zasadach może posługiwać się tytułem „psychoterapeuta” (ew. „psychoterapeuta dzieci i młodzieży”) oraz jaki jest zakres świadczeń psychoterapeutycznych.
– Kwalifikacje psychoterapeutów – określenie minimalnych wymagań szkoleniowych (np. ukończona szkoła psychoterapii spełniająca krylane kryteria, liczba godzin dydaktycznych, staż kliniczny, superwizja). W chwili obecnej brak publicznie dostępnych, wiążących liczb – należy oczekiwać szczegółów w akcie i rozporządzeniach.
– Rejestr psychoterapeutów – powstanie jawnego rejestru (lub wpisu w istniejących rejestrach) z potwierdzeniem prawa do wykonywania zawodu i podstawą do weryfikacji uprawnień przez placówki. Nie jest przesądzone, czy rejestr poprowadzi nowy samorząd/zawodowy organ, czy administracja rządowa – to zależy od ostatecznego kształtu ustawy.
– Standardy świadczeń i odpowiedzialność zawodowa – możliwe uregulowanie standardów organizacyjnych (np. dokumentacja, warunki udzielania świadczeń, wymóg superwizji w określonych przypadkach) oraz zasad odpowiedzialności zawodowej.
Te kierunki są spójne z dotychczasową praktyką regulacyjną w ochronie zdrowia, ale do czasu publikacji finalnego tekstu należy traktować je jako prawdopodobne, nie przesądzone.
#### I kwartał 2026 – co może się wydarzyć w praktyce dla placówek?
I kwartał 2026 r. może być początkiem:
– otwarcia/uruchomienia rejestru psychoterapeutów i obowiązku weryfikacji uprawnień przy zatrudnianiu,
– okresów przejściowych dla osób wykonujących psychoterapię bez formalnie uregulowanego statusu (np. ścieżki uznaniowe na bazie dorobku, superwizji i stażu – szczegóły do potwierdzenia w przepisach),
– wejścia w życie części standardów dokumentacyjnych i jakościowych, co pociągnie zmiany w procedurach, wzorach zgód, regulaminach i instrukcjach,
– modyfikacji warunków kontraktowania u płatników (w tym NFZ) i kodów sprawozdawczych dla świadczeń psychoterapeutycznych – zwykle takie zmiany wymagają aktualizacji słowników i systemów IT.
Placówki powinny założyć, że będzie to okres wzmożonych audytów kwalifikacji, aktualizacji umów cywilnoprawnych, korekt cenników oraz modyfikacji procesów rekrutacyjnych.
#### Konsekwencje dla placówek medycznych: HR, kontrakty, compliance
– Zasoby ludzkie (HR): przewidywalny wzrost wymogów formalnych wobec psychoterapeutów. Niezbędne stanie się systematyczne sprawdzanie uprawnień, ścieżek kształcenia i superwizji. W praktyce oznacza to centralną teczkę kwalifikacji i harmonogram uzupełniania braków.
– Umowy i system wynagrodzeń: aktualizacja zakresów obowiązków, klauzul dot. odpowiedzialności i wymogu utrzymania uprawnień. Możliwe powiązanie stawek z poziomem kwalifikacji (np. uprawniony psychoterapeuta vs. osoba w szkoleniu).
– Compliance i ryzyko prawne: konieczność ujednolicenia procedur informowania pacjenta, pozyskiwania zgód, prowadzenia dokumentacji oraz zasad superwizji. Brak zgodności może skutkować roszczeniami pacjentów i problemami w kontraktowaniu.
– Organizacja pracy: wprowadzenie standardów dotyczących warunków udzielania świadczeń (np. prywatność, ciągłość, bezpieczeństwo) oraz ścieżek eskalacji klinicznej (np. zagrożenie samobójcze – zasady konsultacji psychiatrycznej).
– Ubezpieczenie OC: spodziewane doprecyzowanie minimalnych sum gwarancyjnych dla psychoterapeutów lub wymogu posiadania odrębnej polisy – warto już teraz porównać oferty i rozszerzenia.
– IT i sprawozdawczość: możliwe korekty słowników świadczeń, rejestrowanie usług przez nowy kod kompetencji wykonującego, integracje z rejestrem psychoterapeutów oraz aktualizacja formularzy w EDM. Trzeba przygotować backlog zmian dla dostawców systemów.
#### Wpływ na kontraktowanie i finansowanie świadczeń psychoterapii (NFZ i prywatni płatnicy)
W przypadku NFZ urealnienie wymogów kwalifikacyjnych zwykle przekłada się na:
– doprecyzowanie warunków realizacji (kto może udzielać świadczeń w danym produkcie),
– weryfikację personelu w ofercie konkursowej i podczas kontroli,
– modyfikację sposobu sprawozdawania (osoba udzielająca świadczenia i jej kwalifikacje).
W segmencie prywatnym i ubezpieczeniowym niewykluczone jest:
– rozdzielenie produktów „psychoterapia” od „konsultacja psychologiczna” w cennikach i polisach,
– wymóg potwierdzania uprawnień w rejestrze, jako warunek refundacji,
– standaryzacja minimalnego czasu sesji i dokumentacji sesji, co może wpływać na wycenę.
Brak ostatecznych wytycznych oznacza, że placówki powinny prowadzić równoległe scenariusze budżetowe (konserwatywny i rozszerzony) i rezerwować środki na dostosowania.
#### Standardy jakości i bezpieczeństwo pacjenta w psychoterapii – czego się spodziewać?
Choć finalna treść standardów nie jest publiczna, na podstawie dotychczasowych trendów można oczekiwać:
– minimalnych wymogów dla dokumentacji (diagnoza, plan terapii, cele, informacja dla pacjenta, zgoda, adnotacje o superwizji),
– zasad kwalifikacji pacjentów, w tym kryteriów przekierowania do psychiatry/psychiatry dziecięcego w sytuacjach wysokiego ryzyka,
– wymagań dot. superwizji (częstotliwość, kwalifikacje superwizora),
– wymogów organizacyjnych (zapewnienie poufności, bezpieczeństwa, zgodności z RODO i EDM),
– zasad ciągłości opieki i zakończenia terapii (dokumentowanie, informacja zwrotna),
– możliwych wymagań dotyczących doskonalenia zawodowego.
Implementacja standardów zwykle wymaga rewizji regulaminów organizacyjnych, instrukcji wewnętrznych, wzorów dokumentów i planu szkoleń.
#### Ryzyka prawne i wizerunkowe dla placówek a ustawa o psychoterapeutach
– Ryzyko świadczeń przez osoby bez uprawnień – narażenie na roszczenia i sankcje, a także utratę zaufania pacjentów.
– Błędy w oznaczaniu oferty – nieprecyzyjne nazewnictwo (psychoterapia vs. konsultacja) może zostać zakwestionowane przez płatnika lub regulatora.
– Niewłaściwa dokumentacja – brak wymaganych elementów to ryzyko przegranych sporów i negatywnych wyników kontroli.
– Niewystarczające OC – polisy bez adekwatnego zakresu dla psychoterapii nie zabezpieczą placówki.
– Niespójność komunikacji – rozbieżność między cennikiem, stroną WWW a rzeczywistym poziomem kwalifikacji kadry to ryzyko reputacyjne.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Bezpieczeństwo prawne i kontraktowe: jasne zasady kwalifikacji ograniczają spory z płatnikami i pacjentami.
– Przewaga konkurencyjna: szybkie dostosowanie procesów i transparentna weryfikacja kadry zwiększają wiarygodność na rynku.
– Stabilność finansowania: zgodność z nowymi wymogami ułatwi pozyskiwanie i utrzymanie kontraktów (NFZ, ubezpieczyciele).
– Jakość kliniczna: standardy i superwizja wzmacniają skuteczność terapii i satysfakcję pacjentów.
– Zarządzanie ryzykiem: uporządkowane OC, dokumentacja i procedury zmniejszają ekspozycję na roszczenia.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Monitoring legislacji:
– Wyznacz osobę odpowiedzialną za śledzenie projektu ustawy i rozporządzeń.
– Zapisz się na alerty branżowe i newslettery (MZ, NFZ, izby/organizacje zawodowe).
– Inwentaryzacja kadr:
– Zbierz i zweryfikuj dokumenty kwalifikacyjne psychoterapeutów i osób w trakcie szkolenia.
– Utwórz rejestr wewnętrzny uprawnień z datami ważności, planem uzupełniania braków i superwizji.
– Audyt umów:
– Zaktualizuj kontrakty (etat, B2B, zlecenia) o klauzule utrzymania uprawnień, superwizji i odpowiedzialności.
– Przejrzyj umowy z płatnikami pod kątem definicji świadczeń psychoterapii.
– Procedury i dokumentacja:
– Zrewiduj regulaminy, ścieżki kliniczne i wzory dokumentów (zgody, informacja dla pacjenta, plan terapii).
– Wprowadź checklisty eskalacji klinicznej i zasady superwizji.
– Ubezpieczenia:
– Sprawdź zakres polis OC (sumy, wyłączenia, retroaktywność) dla psychoterapii i superwizji.
– Rozważ dopasowanie sum gwarancyjnych do skali działalności.
– IT i sprawozdawczość:
– Skontaktuj się z dostawcą HIS/EDM ws. potencjalnych zmian słowników i integracji z rejestrem psychoterapeutów.
– Przygotuj mapę pól w dokumentacji EDM pod przyszłe wymogi.
– Komunikacja i marketing:
– Uporządkuj nazewnictwo świadczeń na stronie WWW i w cennikach (psychoterapia vs. konsultacja psychologiczna).
– Dodaj transparentną informację o kwalifikacjach zespołu.
– Szkolenia:
– Zaplanuj szkolenia dla recepcji i koordynatorów (kwalifikacja pacjenta, informowanie, RODO).
– Zorganizuj warsztaty dla kadry nt. dokumentacji i superwizji.
– Budżet i harmonogram:
– Zarezerwuj środki na szkolenia, OC i dostosowania IT.
– Przygotuj harmonogram działań na Q1–Q2 2026 z kamieniami milowymi.
#### Co może jeszcze budzić wątpliwości – ostrożność w planowaniu
Ponieważ finalny tekst ustawy i rozporządzeń nie został jeszcze opublikowany, nie ma wiążących:
– liczb dot. minimalnej liczby godzin szkolenia i superwizji,
– informacji o strukturze i operatorze rejestru psychoterapeutów,
– dat granicznych okresów przejściowych,
– szczegółów dotyczących wymaganego zakresu dokumentacji i standardów,
– warunków kontraktowania NFZ po wejściu ustawy.
W planowaniu należy uwzględnić margines elastyczności i przygotować scenariusze alternatywne.
#### Podsumowanie i rekomendacje
Ustawa o psychoterapeutach ma uporządkować rynek, podnieść bezpieczeństwo pacjentów i klarownie zdefiniować kwalifikacje. Dla placówek oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania kadr, dokumentacji, umów i systemów. I kwartał 2026 roku może być punktem zwrotnym: start rejestru, początek okresów przejściowych i dostosowań u płatników. Rekomendacja dla managerów jest jednoznaczna: rozpocząć prace przygotowawcze już teraz, prowadzić aktywny monitoring legislacji i budować przewagę dzięki transparentności kwalifikacji oraz gotowości procesowej.
Nota: Powyższy materiał opiera się na aktualnie dostępnych informacjach branżowych. Do czasu publikacji ostatecznej wersji ustawy i przepisów wykonawczych należy traktować wskazane rozwiązania jako prawdopodobne kierunki, a nie ostateczne wymagania. Źródło: Rynek Zdrowia (link w tekście).