Co dalej z Krajową Siecią Onkologiczną? Cztery główne działania na najbliższe sześć lat. W poniższym omówieniu porządkujemy priorytety i konsekwencje dla zarządzających placówkami.
#### Krajowa Sieć Onkologiczna – punkt wyjścia i ograniczenia danych
Krajowa Sieć Onkologiczna (KSO) ma uporządkować opiekę onkologiczną w Polsce wokół jednolitych standardów, jakości i koordynacji. Po okresie przygotowań i etapowego wdrażania, sieć wchodzi w fazę stabilizacji i rozwoju. Ze źródła wynika, że na agendzie są cztery główne kierunki działań w horyzoncie kilku lat; nie podano jednak szczegółowych harmonogramów ani twardych liczb. Dlatego w tym opracowaniu koncentrujemy się na kluczowych obszarach, które – niezależnie od ostatecznych rozstrzygnięć – będą determinowały organizację pracy, koszty i wyniki kliniczne w placówkach działających w KSO.
Z perspektywy managerów placówek najistotniejsze będą: ujednolicenie ścieżek pacjenta, spójne monitorowanie jakości, jasne zasady referencyjności i realna interoperacyjność danych. Poniżej cztery główne działania na najbliższe sześć lat oraz ich praktyczne implikacje.
#### Działanie 1: Standaryzacja ścieżki pacjenta i koordynacja w Krajowej Sieci Onkologicznej
Standaryzacja ścieżki pacjenta – od podejrzenia nowotworu do leczenia i kontroli – to fundament KSO. Oznacza to:
– Jednoznaczne definicje etapów opieki (diagnostyka wstępna, pogłębiona, kwalifikacja, leczenie, rehabilitacja i opieka poszpitalna) oraz maksymalne czasy oczekiwania dla kluczowych kroków.
– Obowiązkowe konsylia wielodyscyplinarne (MDT) dokumentujące decyzje terapeutyczne, z jasnymi kryteriami kompetencji i obecności kluczowych specjalistów.
– Wzmacnianie roli koordynatora pacjenta (nawigatora), który dba o terminowość, kompletność badań i komunikację z pacjentem oraz między ośrodkami.
– Ścieżki chorobowe zdefiniowane dla głównych typów nowotworów (np. piersi, płuca, jelita grubego, prostaty, nowotwory ginekologiczne), z jednolitymi pakietami diagnostycznymi.
Dlaczego to kluczowe operacyjnie:
– Spójne ścieżki ograniczają marnotrawstwo (powtórzenia badań, niepotrzebne hospitalizacje) i zmniejszają odchylenia od praktyki opartej na dowodach.
– Koordynacja pozwala lepiej planować przepustowość pracowni diagnostycznych i bloku operacyjnego oraz przewidywać obciążenie ambulatoryjne.
– Ustandaryzowane procesy są niezbędne do porównywalnego raportowania jakości i rozliczeń z płatnikiem.
Wdrożeniowo oznacza to konieczność aktualizacji procedur klinicznych, szkoleń dla koordynatorów, stałej gotowości do MDT (kalendarze, telekonsylia) oraz uspójnienia dokumentacji.
#### Działanie 2: Pomiar jakości i raportowanie w Krajowej Sieci Onkologicznej
KSO zmierza do tego, by jakość nie była deklaracją, lecz zestawem mierników podlegających benchmarkingowi. W praktyce obejmie to trzy kategorie wskaźników:
– Wskaźniki procesu: czasy od podejrzenia do rozpoczęcia leczenia, kompletność diagnostyki (np. odsetek badań molekularnych zgodnych ze standardem), odsetek przypadków omawianych na MDT.
– Wskaźniki wyników klinicznych: przeżycia (krótkoterminowe i dalsze, tam gdzie możliwe do oszacowania), odsetki powikłań, reoperacji, readmisji, marginesy resekcji R0 w chirurgii onkologicznej.
– Doświadczenie i jakość życia: PREMs i PROMs zbierane w sposób ustandaryzowany, najlepiej cyfrowo.
Zarządzająco to pociąga:
– Budowę wiarygodnego systemu pozyskiwania i walidacji danych (zintegrowanego z EDM), aby wskaźniki nie były „ręcznie” liczone ex post.
– Publikację części danych i otwarty benchmarking w ramach KSO, co zwiększy presję na poprawę, ale też umożliwi uczenie się od liderów.
– Powiązanie jakości z finansowaniem (choć źródło nie podaje jeszcze konkretnych rozwiązań, w naturalny sposób należy oczekiwać elementów payment for quality).
Dla placówek to sygnał do inwestycji w analitykę danych, standaryzację kodowania i kulturę pracy opartą na ciągłym doskonaleniu.
#### Działanie 3: Referencyjność i regionalizacja świadczeń onkologicznych w KSO
Sieć ma uporządkować strukturę świadczeniodawców według poziomu referencyjności i kompetencji:
– Centralizacja procedur wysokospecjalistycznych (np. niektóre zabiegi chirurgiczne, zaawansowane metody radioterapii, terapii celowanych i immunoterapii) w ośrodkach z odpowiednim wolumenem i zespołem.
– Jasne ścieżki kierowania między ośrodkami w regionie (regionalizacja), tak aby pacjent trafiał tam, gdzie dana procedura jest wykonywana najlepiej i najbezpieczniej.
– Umowy i SLA między ośrodkami (diagnostyka – leczenie – rehabilitacja), by przepływ pacjentów był przewidywalny i rozliczalny.
To wymusza na managerach:
– Zdefiniowanie portfolio świadczeń zgodnie z kompetencjami ośrodka oraz aktywne budowanie partnerstw sieciowych.
– Zapewnienie mechanizmów „bezszwowego” przekazywania pacjentów (wspólne formularze, e-skierowania, harmonogramy, transport medyczny).
– Dbałość o wolumeny i wyniki w obszarach strategicznych dla utrzymania statusu i kontraktu w KSO.
Referencyjność nie jest tylko etykietą – to zobowiązanie do utrzymania jakości i dostępności, a także gotowości do audytu.
#### Działanie 4: Informatyzacja i interoperacyjność danych Krajowej Sieci Onkologicznej
Bez dojrzałej warstwy cyfrowej KSO nie dostarczy obiecanych efektów. Priorytety to:
– Interoperacyjność EDM między ośrodkami, laboratoriami i radiologią (standardy wymiany, jednolite słowniki rozpoznań i procedur).
– Elektroniczna, ustandaryzowana dokumentacja ścieżki pacjenta w KSO (od e-skierowania po plany leczenia i wyniki).
– Integracja z rejestrami onkologicznymi i systemami raportowania, tak aby raz wprowadzone dane mogły służyć zarówno klinice, jak i sprawozdawczości.
– Cyberbezpieczeństwo oraz kontrola dostępu zgodna z RODO – sieć zakłada częsty transfer wrażliwych danych między podmiotami.
Zarządczo to oznacza konieczność:
– Przeglądu architektury IT, integracji systemów (HIS, RIS/PACS, LIS), wdrożenia interfejsów wymiany danych i automatyzacji raportowania.
– Szkolenia personelu z korzystania z narzędzi cyfrowych i higieny danych.
– Ustanowienia ról właścicieli danych klinicznych, komitetu ds. jakości danych i mierników kompletności.
#### Finansowanie i zachęty jakościowe – implikacje dla placówek
Choć źródło nie podaje precyzyjnych modeli finansowania, kierunek jest czytelny: większa przewidywalność połączona z oczekiwaniami jakości. Możliwe elementy to:
– Komponent jakościowy w wycenie (bonusy/malus za osiągnięcie wskaźników).
– Ryczałty lub budżety epizodowe dla zdefiniowanych ścieżek chorobowych, wspierające koordynację.
– Finansowanie na budowę zdolności (np. koordynacja, informatyzacja) warunkowane spełnieniem kryteriów KSO.
Placówki powinny zawczasu ocenić rentowność kluczowych linii świadczeń w scenariuszach z różnymi warunkami jakościowymi i wolumenowymi.
#### Ryzyka wdrożenia w Krajowej Sieci Onkologicznej i jak im przeciwdziałać
– Nierówności regionalne w dostępie do kadr i technologii: wymaga aktywnej współpracy sieciowej i programów doszkalania.
– Przeciążenie personelu koordynacją i raportowaniem: niezbędna automatyzacja i realokacja zadań pomocniczych.
– Rozbieżności w interpretacji standardów: potrzebne regularne uzgodnienia kliniczne w regionie i „żywe” wytyczne.
– Oporność organizacyjna: warto inwestować w komunikację wewnętrzną i szybkie „małe zwycięstwa” pokazujące korzyści.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Pozycjonowanie w sieci: KSO porządkuje rynek – ośrodki, które jasno zdefiniują rolę i dowiozą wyniki, zyskają stabilność kontraktów i napływ pacjentów.
– Koszty i efektywność: standaryzacja procesów i digitalizacja zmniejszają koszty jednostkowe oraz ryzyko błędów, a dane jakościowe ułatwiają zarządzanie marżą.
– Reputacja i zaufanie: transparentne wskaźniki jakości budują markę ośrodka wśród pacjentów, lekarzy kierujących i płatnika.
– Odporność regulacyjna: gotowość na audyty i zmiany wycen ogranicza turbulencje finansowe oraz ryzyko utraty świadczeń.
– Rozwój kompetencji: praca w sieci i MDT przyciąga specjalistów, ułatwia szkolenie kadr oraz wdrażanie innowacji.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Zmapuj ścieżki pacjenta
– Przeprowadź warsztat z kluczowymi zespołami (diagnostyka, chirurgia, onkologia, radioterapia, rehabilitacja, psychoonkologia).
– Zidentyfikuj wąskie gardła i punkty przekazań między komórkami.
– Uporządkuj koordynację
– Wyznacz koordynatorów, zdefiniuj zakres zadań i standard komunikacji z pacjentem.
– Wprowadź jednolite formularze MDT i harmonogramy telekonsyliów.
– Zbuduj system jakości
– Ustal zestaw 10–15 kluczowych wskaźników procesu i wyników możliwych do bieżącego monitoringu.
– Zaplanuj cykl przeglądów jakości (miesięczne operacyjne, kwartalne strategiczne).
– Wzmocnij dane i IT
– Przegląd integracji HIS–RIS/PACS–LIS i braków w EDM; zaplanuj integracje i interfejsy wymiany.
– Zautomatyzuj raporty KSO i pulpity menedżerskie; wyznacz właścicieli danych.
– Przygotuj się na referencyjność
– Zdefiniuj core-portfolio świadczeń i partnerów sieciowych; uzgodnij ścieżki przekazań i SLA.
– Oceń wolumeny i wyniki w kluczowych procedurach na tle standardów.
– Zaplanuj kompetencje
– Zaktualizuj matrycę kompetencji MDT, przygotuj plan szkoleń (w tym badania molekularne, toksyczności terapii, koordynacja).
– Zaplanuj rekrutację na role krytyczne (patomorfolodzy, diagności, koordynatorzy).
– Przeanalizuj ekonomię
– Policz koszt epizodu dla głównych ścieżek; sprawdź wrażliwość na potencjalne komponenty jakościowe.
– Przygotuj case do rozmów z płatnikiem o finansowaniu elementów koordynacji i digitalizacji.
– Zadbaj o komunikację
– Przygotuj „kartę pacjenta KSO” z opisem ścieżki i punktów kontaktu.
– Uruchom kanały wymiany informacji z lekarzami POZ i specjalistami kierującymi.
#### Podsumowanie
Krajowa Sieć Onkologiczna wchodzi w etap, w którym liczyć się będzie nie tylko formalne uczestnictwo, ale realna zdolność do dostarczania ustandaryzowanej, koordynowanej i mierzalnej jakości opieki. Cztery działania – standaryzacja ścieżek, pomiar jakości, referencyjność i interoperacyjna informatyzacja – stanowią spójny plan dla najbliższych lat. Ponieważ źródło nie podaje pełnych danych liczbowych ani ostatecznych terminów, rozsądną strategią dla managerów jest przygotowanie organizacji na te filary już teraz: uporządkować procesy, dane i partnerstwa. To inwestycja, która zaprocentuje niezależnie od finalnych detali regulacyjnych.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Onkologia/Co-dalej-z-Krajowa-Siecia-Onkologiczna-Cztery-glowne-dzialania-na-najblizsze-szesc-lat,279764,1013.html