Nowe zasady oceny leczenia kardiologicznego. Niektóre placówki mogą stracić kontrakty z NFZ.
#### Nowe zasady oceny leczenia kardiologicznego – kierunek zmian i kontekst NFZ
NFZ i Ministerstwo Zdrowia od kilku lat konsekwentnie przenoszą akcent z rozliczania samej aktywności (liczby świadczeń) na ocenę jakości i wyników leczenia. W kardiologii – jednej z najbardziej kosztochłonnych i wrażliwych dziedzin – oznacza to większy nacisk na obiektywne wskaźniki kliniczne, ciągłość opieki i bezpieczeństwo pacjenta. Z publicznie dostępnych informacji wynika, że mechanizmy oceny mają być bardziej porównywalne między placówkami, oparte na danych sprawozdawczych do NFZ i – tam, gdzie to możliwe – rejestrach klinicznych. Na dziś nie opublikowano pełnych, jednolitych progów i wag dla wszystkich wskaźników, dlatego poniższe rekomendacje mają charakter przygotowawczy i porządkujący.
Kluczowy cel dla płatnika jest jasny: lepiej wynagradzać ośrodki, które leczą skutecznie i bezpiecznie, a od najsłabszych wymagać planu naprawczego lub – w skrajnym wariancie – rozważyć ograniczenie lub zakończenie finansowania. Dla managerów oznacza to konieczność udowodnienia jakości na liczbach, nie tylko w deklaracjach.
#### Jak NFZ może powiązać ocenę leczenia z kontraktami – potencjalne konsekwencje
W praktyce można spodziewać się kilku narzędzi, które NFZ stosuje lub sygnalizuje w innych obszarach klinicznych:
– utrzymanie kontraktu bez zmian dla ośrodków spełniających kryteria i osiągających wyniki co najmniej na poziomie mediany/benchmarku,
– warunkowe utrzymanie kontraktu z obowiązkowym planem naprawczym i monitorowaniem wskaźników w cyklu kwartalnym,
– korekty wyceny (premia/malus) zależnie od jakości procesu i wyników, szczególnie tam, gdzie wprowadzono elementy płatności za jakość,
– niewpisanie ośrodka do danego zakresu w kolejnym postępowaniu albo ograniczenie zakresu, jeśli wskaźniki utrzymują się poniżej minimalnych wymogów,
– w skrajnych przypadkach – rozwiązanie umowy po negatywnym wyniku kontroli i braku poprawy.
Szczegółowe progi, okresy oceny i katalog skutków mogą różnić się między zakresami kardiologii (hospitalizacja, AOS, rehabilitacja kardiologiczna, programy koordynowane) i – na moment przygotowania niniejszego opracowania – nie wszystkie są publicznie, kompletnie opisane.
#### Wskaźniki jakości w kardiologii – czego oczekuje NFZ i standardy praktyki
Choć pełna lista i wagi wskaźników nie są w jednym akcie zebrane i opublikowane, można wskazać grupy miar stosowane w kardiologii w Polsce i w zaleceniach międzynarodowych:
– Skuteczność i czasowość leczenia ostrych zespołów wieńcowych:
– czas „door-to-balloon”/„first medical contact-to-device” w STEMI,
– odsetek chorych ze STEMI leczonych reperfuzyjnie (PCI/tromboliza) w odpowiednich oknach czasowych,
– śmiertelność 30-dniowa i 1‑roczna po zawale (z korektą o ryzyko).
– Zgodność z farmakoterapią guideline-based po OZW:
– wypis z DAPT (tam, gdzie wskazane), statyną w wysokiej intensywności, beta‑blokerem i ACEI/ARB/ARNI,
– odsetek pacjentów objętych wizytą kontrolną i rehabilitacją kardiologiczną po wypisie (ciągłość opieki).
– Niewydolność serca:
– wdrożenie pełnej terapii modyfikującej rokowanie (ACEI/ARB/ARNI, beta‑bloker, MRA, inhibitor SGLT2 – zgodnie ze wskazaniami),
– 30‑dniowe i 90‑dniowe rehospitalizacje i śmiertelność (z korektą o ryzyko),
– dostęp do echo, edukacji i monitoringu (teleopieka tam, gdzie wdrożona).
– Migotanie przedsionków:
– odsetek kwalifikowanych pacjentów z prawidłowo prowadzoną antykoagulacją,
– wskaźniki powikłań krwotocznych i udarów niedokrwiennych.
– Interwencje i kardiochirurgia:
– powikłania około- i pooperacyjne (np. infekcje, restenozy, reoperacje),
– śmiertelność skorygowana o ryzyko (np. STS/EuroSCORE tam, gdzie adekwatne).
– Bezpieczeństwo i doświadczenie pacjenta:
– zakażenia szpitalne, zdarzenia niepożądane, czas oczekiwania w AOS,
– kompletność i terminowość informacji dla pacjenta, planu wypisu i wizyty kontrolnej.
– Dokumentacja i raportowanie:
– poprawność kodowania ICD‑10/ICD‑9‑PL/JGP i kompletność danych sprawozdawczych,
– stabilna jakość danych pozwalająca na rzetelną korektę o ryzyko.
Ważne: bez rzetelnego kodowania chorób współistniejących korekta o ryzyko zaniży ocenę wyników placówki. To wyzwanie organizacyjne i edukacyjne, nie tylko „zadanie dla koderów”.
#### Nowe zasady oceny leczenia kardiologicznego a organizacja procesu – dane, ścieżki, koordynacja
Dla managera praktyczne skutki zmian to:
– konieczność połączenia danych klinicznych i rozliczeniowych (SDO, AOS) w jednolitej hurtowni danych, z walidacją czasu i zdarzeń,
– mapowanie ścieżek pacjenta „end‑to‑end” (np. STEMI: od pierwszego kontaktu medycznego po rehabilitację i kontrolę),
– identyfikacja „wąskich gardeł” (transport, triage, dostęp do hemodynamiki, pracowni echo),
– standaryzacja dokumentacji i checklist przy wypisie (farmakoterapia, zalecenia, termin kontroli),
– wyznaczenie właścicieli wskaźników na poziomie oddziału i poradni, z miesięcznym przeglądem wyników.
Ośrodek, który sprawnie łączy dane i procesy, może wykazać jakość nawet przy trudnym profilu chorych – to przewaga konkurencyjna w negocjacjach z płatnikiem.
#### Ryzyko utraty kontraktu z NFZ – kiedy realnie rośnie
Na podstawie dotychczasowych praktyk kontrolnych i kierunku polityki jakościowej, ryzyko narasta, gdy:
– wyniki kliniczne są istotnie gorsze od średniej i nie widać trendu poprawy,
– brakuje danych (niekompletne sprawozdania, niespójności czasów, błędy kodowania),
– łamane są warunki organizacyjne świadczeń (np. dostępność dyżurowa, minimalne zasoby),
– w planie naprawczym brakuje mierzalnych działań lub nie jest on realizowany,
– występują nieprawidłowości wykazane w audycie (kwalifikacja, rozliczanie, bezpieczeństwo).
Warto pamiętać, że ryzyko dotyczy zarówno zakresów szpitalnych, jak i ambulatoryjnych – NFZ analizuje spójność opieki.
#### Przygotowanie do audytów i publikacji wskaźników – standard pracy wewnętrznej
– Zdefiniuj wewnętrzny katalog wskaźników „lustrujących” oczekiwania NFZ i wytyczne ESC/PTS.
– Zapewnij ścieżkę dowodową: od wpisu w dokumentacji po rekord sprawozdawczy (możliwość odtworzenia).
– Wdroż miesięczny cykl przeglądów z udziałem kierowników klinicznych i controllingu.
– Zaplanuj walidacje krzyżowe: SOR/ratownictwo – hemodynamika – OAiIT – oddział – AOS – rehabilitacja.
– Przygotuj „audit pack”: polityki, checklisty, wzory zaleceń, rejestr szkoleń i kompetencji personelu.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Bezpieczeństwo kontraktu: jakość staje się formalnym kryterium utrzymania i zakresu finansowania.
– Przychody i koszty: lepsze wyniki redukują rehospitalizacje i powikłania, co ogranicza koszty i poprawia efektywność.
– Reputacja i strumień pacjentów: publikowane wskaźniki budują zaufanie lub je osłabiają – to wpływa na popyt i relacje z OW NFZ.
– Zgodność z prawem: zmiany wpisują się w ustawę o jakości i oczekiwania dotyczące monitorowania klinicznego.
– Zarządzanie ryzykiem: systematyczne monitorowanie wskaźników ułatwia szybkie reagowanie i spełnianie wymogów kontrolnych.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Dane i analityka:
– zinwentaryzuj źródła danych (SDO, AOS, EHR, rejestry pracowniane) i zbuduj minimalną hurtownię z walidacją jakości,
– uruchom dashboardy dla kluczowych wskaźników: czasy w STEMI, farmakoterapia przy wypisie, rehospitalizacje, zgony,
– wdroż procedury kompletnego kodowania chorób współistniejących i powikłań (ICD‑10/ICD‑9‑PL/JGP).
– Procesy kliniczne:
– przećwicz ścieżkę STEMI „od drzwi do balona” i eliminuj opóźnienia (triage, transport, zgody, dostęp do sali),
– ustandaryzuj pakiet wypisowy po OZW i w HF (recepty, edukacja, termin kontroli, skierowanie do rehabilitacji),
– przeglądnij zgodność farmakoterapii z wytycznymi i uzupełnij braki (np. SGLT2 w HF).
– Organizacja i zasoby:
– zweryfikuj dostępność kadr i sprzętu w wymaganych oknach czasowych (dyżury, hemodynamika, echo),
– zabezpiecz ścieżki konsultacyjne (np. anestezjologia, nefrologia) skracające czas do interwencji,
– przygotuj harmonogram „micro‑audytów” oddziałowych raz na miesiąc.
– Jakość i compliance:
– wyznacz właścicieli wskaźników i cele kwartalne; powiąż je z oceną menedżerską,
– przeprowadź szkolenia z dokumentowania i kodowania (case‑study NFZ),
– opracuj plan naprawczy „na półce” – gotowy do przedstawienia przy pierwszym wezwaniu OW NFZ.
– Komunikacja z NFZ i otoczeniem:
– monitoruj nowe zarządzenia Prezesa NFZ i komunikaty OW; wyznacz osobę odpowiedzialną za ich wdrażanie,
– aktualizuj procedury i zakresy, informując płatnika o istotnych zmianach organizacyjnych,
– przygotuj transparentną informację dla pacjentów (ciągłość opieki po wypisie).
– IT i bezpieczeństwo danych:
– zapewnij zgodność z RODO i integralność danych wykorzystywanych do raportów jakościowych,
– skonfiguruj eksporty/raporty, które odtwarzają wskaźniki w tej samej definicji w czasie.
#### Najczęstsze pułapki i jak ich uniknąć
– Skupienie się wyłącznie na kodowaniu bez poprawy procesu klinicznego: wyniki nie poprawią się trwale. Połącz interwencje kliniczne z porządkowaniem danych.
– Niespójne definicje wskaźników: jedna definicja wewnętrzna na placówkę, opisana i niezmienna w czasie (z wersjonowaniem).
– „Heroiczne” działania bez mierników: każde działanie naprawcze musi mieć cel liczbowy i termin.
– Brak korekty o ryzyko: bez pełnego obrazu współchorobowości porównania z rówieśnikami będą krzywdzące.
– Pomijanie opieki poszpitalnej: to właśnie tam „uciekają” punkty – brak kontroli i rehabilitacji to rehospitalizacje i gorsze wyniki.
#### Ograniczenia informacji i brak pełnych danych o zasadach NFZ
Na moment przygotowania materiału nie przedstawiono jednej, kompletnej i ogólnodostępnej listy wskaźników oraz progów, które wprost decydują o losach kontraktów dla wszystkich zakresów kardiologii. Kierunek zmian – większa rola jakości i wyników – jest publicznie sygnalizowany, jednak szczegółowe rozwiązania (progi, wagi, okresy oceny) mogą zostać doprecyzowane w zarządzeniach Prezesa NFZ i komunikatach OW. Rekomendujemy bieżące śledzenie aktów prawnych i interpretacji płatnika oraz przygotowanie się organizacyjnie już teraz.
Źródło: opis kierunku zmian na podstawie informacji publicznie dostępnych, w tym publikacji branżowej Rynek Zdrowia: https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Kardiologia/Nowe-zasady-oceny-leczenia-kardiologicznego-Niektore-placowki-moga-stracic-kontrakty-z-NFZ,280711,1014.html
#### Podsumowanie – działaj zanim wskaźniki zdecydują za Ciebie
Kardiologia znajdzie się pod lupą jakościową NFZ. Ośrodki, które już dziś uporządkują dane, ścieżki kliniczne i raportowanie, zyskają bezpieczeństwo kontraktu i argumenty w rozmowie z płatnikiem. Nawet przy braku pełnych, opublikowanych progów jakości można wdrożyć standard pracy, który z dużym prawdopodobieństwem wpisze się w oczekiwany model: mierzalność, zgodność z wytycznymi, ciągłość opieki i rzetelne raportowanie.