Między składką a podatkiem: co ta dyskusja oznacza dla Twojej placówki już dziś
Podatek zdrowotny na horyzoncie? Co naprawdę wiemy dziś
W przestrzeni publicznej wraca wątek zastąpienia składki zdrowotnej podatkiem zdrowotnym, ale na razie to zapowiedzi bez zaplecza legislacyjnego. Brakuje projektu ustawy, harmonogramu i uzgodnień politycznych, a według dostępnych informacji propozycja nie ma obecnie poparcia resortu finansów.
W praktyce dla świadczeniodawców oznacza to status quo: kontrakty, sprawozdawczość i rozliczenia z NFZ toczą się według dotychczasowych zasad. Nie ma podstaw prawnych, by zmieniać procedury, terminy czy sposób raportowania danych w SZOI, JGP i plikach XML.
Właściciele i managerowie placówek powinni równolegle zachować czujność. Kierunek zmiany – jeśli w ogóle zostanie przyjęty – może wpływać na sposób zasilania NFZ, a co za tym idzie na płynność systemu i dynamikę wycen po 2025 roku. Na dziś jednak brak twardych decyzji.
Między składką a podatkiem: jak może zmienić się zasilanie NFZ
Największą niewiadomą jest mechanizm przepływu środków. Możliwe są co najmniej dwa warianty: podatek „znaczony” na NFZ lub wpływy do budżetu państwa i dopiero stamtąd dotacje i transfery do funduszu. Różnica nie jest techniczna, lecz systemowa – przesądza o autonomii planu finansowego NFZ i o tym, czy środki będą bardziej odporne na blokady budżetowe.
Nadal nie wiadomo, jaka byłaby stawka i podstawa opodatkowania ani czy utrzymane byłoby zróżnicowanie obciążeń poszczególnych grup, w tym przedsiębiorców. Nie ma też rozstrzygnięcia co do organu poboru (KAS czy ZUS) i związanych z tym kosztów oraz czasu wdrożenia.
Potencjalny podatek zdrowotny mógłby podlegać ogólnej regule wydatkowej, co zwiększa ryzyko limitów i sekwestracji w trakcie roku. Jednocześnie w mocy pozostaje ustawowe minimum publicznych nakładów na zdrowie, określone docelowo na poziomie 7% PKB, chyba że zostanie to zmienione odrębną ustawą. To napięcie między gwarancją poziomu wydatków a sztywną regułą fiskalną będzie kluczowe dla stabilności sektora.
Płynność i budżety placówek: gdzie rośnie wrażliwość
Dla placówek medycznych różnica między strumieniem składkowym a podatkowym przekłada się na ryzyko opóźnień płatności, szczególnie jeśli środki dla NFZ byłyby silniej sprzężone z wykonaniem budżetu państwa. Ewentualne czasowe blokady mogłyby odbijać się na terminach regulowania zobowiązań wobec świadczeniodawców.
W takim scenariuszu nabiera znaczenia konserwatywne planowanie cash-flow. Bezpieczne bufory gotówkowe, elastyczne finansowanie obrotowe i realistyczne założenia co do tempa wzrostu przychodów będą ważniejsze niż w ostatnich latach. Warto też przetestować w modelach wpływ opóźnień w płatnościach o 15–30 dni i sprawdzić odporność budżetu na wahania.
Równolegle dobrze jest przyjrzeć się umowom z dostawcami i harmonogramom dużych zakupów. Negocjacje klauzul dotyczących terminów, kar za opóźnienia i indeksacji cen mogą stanowić skuteczną „poduszkę” na czas zmian systemowych.
Kontraktowanie bez rewolucji – na razie
Ogłoszenia konkursowe, warunki realizacji umów, tryby rozliczeń i korekt pozostają niezmienione. NFZ nie sygnalizuje modyfikacji procedur sprawozdawczych ani kalendarza płatności. Z perspektywy managera oznacza to kontynuację bieżących zadań: kompletności sprawozdawczości, kontroli rozliczeń JGP i minimalizacji korekt.
W planowaniu roku 2026 rozsądek podpowiada jednak scenariusze ostrożne. Jeśli finansowanie stanie się bardziej budżetowe, może wzrosnąć presja na limity i uważniejsze zarządzanie rezerwami planu finansowego NFZ. To nie przesądza o cięciach, ale sugeruje, że decyzje o zwiększaniu ryczałtów czy finansowaniu nadwykonań mogą zająć więcej czasu.
Warto wzmocnić dyscyplinę w raportowaniu i kontroli merytorycznej, bo przy bardziej napiętych strumieniach każdy błąd sprawozdawczy może skutkować dłuższym „krążeniem” środków. Jeśli potrzebujesz wsparcia w tym obszarze, rozważ skorzystanie z pomocy w rozliczeniach z NFZ.
Nadwykonania, ryczałty i aneksy: konsekwencje budżetowego myślenia
W modelu podatkowym realne jest przejście z ubezpieczeniowego pochodzenia środków na rozwiązania dotacyjne. To może ograniczać elastyczność planu finansowego NFZ i wzmacniać zależność od ustawy budżetowej. Praktyczny efekt? Potencjalnie dłuższe procesy decyzyjne w sprawie nadwykonań i ostrożniejsze uruchamianie rezerw.
Byłaby też potrzebna korekta przepisów regulujących finanse publiczne, w tym klasyfikacje budżetowe i tryb udzielania dotacji. Bez spójnych zmian technicznych nietrudno o przejściowe zatory – choć na dziś mówimy o hipotetycznych ryzykach, bo nie znamy finalnej konstrukcji podatku.
Świadczeniodawcy powinni unikać błędu „wyprzedzających” założeń. Do czasu publikacji projektów ustaw i zarządzeń Prezesa NFZ obecne reguły gry pozostają w mocy, a każda decyzja operacyjna powinna opierać się na faktycznie obowiązujących przepisach.
Decyzje kadrowe i inwestycje: strategia ostrożnego marszu
Niepewność co do strumieni na 2026 i dalej przemawia za etapowaniem inwestycji i większą elastycznością w polityce kadrowej. Warto rozważyć mechanizmy warunkowego uruchamiania etatów, kontraktów godzinowych czy premiowych komponentów wynagrodzeń powiązanych z realizacją przychodów.
W przypadku dużych projektów (aparatura, modernizacje) rozsądnym rozwiązaniem mogą być fazowanie zakupów, testowanie rozwiązań w pilotażach oraz ocena TCO zamiast samej ceny nabycia. Taka optyka zmniejsza presję na jednorazowe nakłady i poprawia odporność na przesunięcia płatności.
Tam, gdzie to możliwe, zadbaj o alternatywne źródła finansowania, w tym programy unijne i krajowe. Mechanizm poboru (składka vs podatek) jest co do zasady neutralny wobec funduszy UE, ale wymaga zabezpieczenia wkładu krajowego – to element, który może decydować o kalendarzu niektórych naborów.
Co warto zrobić teraz, zanim pojawi się projekt ustawy
Choć scenariusz podatkowy jest niepewny, można już wprowadzić działania „nisko wiszących owoców”, które poprawią odporność placówki na zmiany strumieni finansowania i ewentualne opóźnienia płatności.
- Przygotuj dwa–trzy warianty budżetu 2026, w tym konserwatywny z ostrożnym tempem wzrostu wycen i symulacją opóźnień płatności.
- Uporządkuj sprawozdawczość i kontrolę jakości danych do NFZ – mniejsze ryzyko korekt to krótsze cykle płatności i mniej zamrożonej gotówki.
- Zweryfikuj zapisy umów z kluczowymi dostawcami pod kątem terminów, indeksacji i kar – poszukaj elastyczności i klauzul awaryjnych.
- Zaplanuj przegląd procesów rozliczeniowych i finansowych; rozważ niezależny audyt, np. w formule audytu dla podmiotów leczniczych.
- Wyznacz „radar regulacyjny” w zespole: kto sprawdza projekty ustaw, komunikaty NFZ i informacje z MF/MZ, a także kanały ZUS/KAS.
Skaner sygnałów: dokumenty, które przesądzą o kierunku
Pierwszym twardym dowodem będzie publikacja projektu ustawy w wykazie prac rządu lub na stronach RCL wraz z oceną skutków regulacji i stanowiskami MF oraz MZ. Równie ważne będą zmiany w projekcie budżetu państwa dotyczące dotacji dla NFZ i komunikaty o ewentualnych blokadach wydatków w trakcie roku.
Warto śledzić plan finansowy NFZ, zwłaszcza informacje o rezerwach i harmonogramie ogłoszeń konkursowych oraz aneksowania umów na rok 2026. Sygnalizatorami technicznej gotowości mogą być też stanowiska ZUS i KAS dotyczące ewentualnego poboru nowego podatku, jeżeli taki kierunek zostanie wybrany.
Na dziś nie ma oficjalnych, wiarygodnych potwierdzeń braku poparcia MF poza doniesieniami medialnymi. To jeszcze jeden powód, by podejmować decyzje operacyjne na podstawie bieżącego stanu prawnego, a nie przypuszczeń.
Wnioski dla zarządzających: realizm, dyscyplina i elastyczność
Najrozsądniejszą postawą na ten moment jest realizm i chłodna ocena ryzyk. Nie ma przepisów – nie ma zmian w kontraktach i rozliczeniach, a praca na aktualnych zasadach jest jedyną właściwą ścieżką. Jednocześnie warto przyspieszyć działania, które poprawiają jakość danych, dyscyplinę sprawozdawczo-kontrolną i odporność płynnościową.
Jeśli dyskusja o podatku zdrowotnym przekształci się w projekt legislacyjny, kluczowe będzie rozumienie, czy i jak środki będą „znaczone” dla NFZ oraz jak nowe reguły wpiszą się w ograniczenia fiskalne. To te szczegóły zadecydują o tempie płatności, podejściu do nadwykonań i możliwości szybkiego aneksowania umów.
Do tego czasu trzymaj kurs: precyzyjne raportowanie, uważne planowanie cash-flow i gotowe scenariusze na 2026. To najlepsze ubezpieczenie na okres podwyższonej niepewności.