„Kasa potrafi poróżnić”. Katalog świadczeń psychologów bez psychoterapii.
Według doniesień branżowych pojawia się rozbieżność między katalogiem świadczeń psychologów a świadczeniami z obszaru psychoterapii, co może mieć istotne skutki organizacyjne i finansowe dla placówek.
#### Kontekst regulacyjny: katalog świadczeń psychologów bez psychoterapii
Z informacji publicznych i relacji medialnych (m.in. źródło podane poniżej) wynika, że trwa porządkowanie katalogu świadczeń wykonywanych przez psychologów, przy jednoczesnym odrębnym ujęciu psychoterapii jako świadczenia wymagającego specyficznych kwalifikacji. W praktyce oznacza to, że:
– psycholog (osoba z tytułem zawodowym psychologa) może wykonywać szereg świadczeń psychologicznych,
– psychoterapia jest ujmowana jako odrębne świadczenie, którego realizacja wymaga dodatkowych kwalifikacji (statusu psychoterapeuty według wymogów określonych w przepisach wykonawczych i warunkach realizacji świadczeń gwarantowanych).
Należy podkreślić, że pełne brzmienie nowych/aktualizowanych przepisów i taryf nie zawsze jest publicznie dostępne w jednym miejscu w momencie publikacji doniesień. Menedżerowie powinni zatem śledzić oficjalne komunikaty Ministerstwa Zdrowia, AOTMiT oraz NFZ i odnosić się do aktualnych rozporządzeń w sprawie świadczeń gwarantowanych w psychiatrii i leczeniu uzależnień oraz warunków zawierania i realizacji umów.
#### Zakres kompetencji i świadczeń psychologów vs psychoterapeutów
Ramy kompetencyjne zwyczajowo różnicują:
– Świadczenia psychologów: diagnoza psychologiczna, testy i oceny funkcjonowania, konsultacja/porada psychologiczna, psychoedukacja, wsparcie kryzysowe, interwencja, praca nad motywacją, elementy poradnictwa.
– Świadczenia psychoterapeutyczne: psychoterapia indywidualna, rodzinna, par i grupowa prowadzona przez osoby spełniające kryteria kwalifikacyjne psychoterapeuty określone w przepisach (np. ukończona szkoła psychoterapii, doświadczenie kliniczne i superwizja).
Jeśli katalog świadczeń psychologów nie obejmuje psychoterapii, to świadczeniodawca powinien jednoznacznie rozróżniać, które czynności i kody świadczeń mogą być przypisywane psychologowi, a które wymagają zaangażowania psychoterapeuty. To rozróżnienie ma wymiar prawny, jakościowy i finansowy.
#### Finansowanie NFZ i taryfikacja świadczeń: co się zmienia?
Według udostępnionych informacji porządkowanie katalogu może skutkować:
– odrębnym rozliczaniem porad/świadczeń psychologicznych oraz sesji psychoterapii,
– różnicami w taryfach (wycenach) i warunkach realizacji świadczeń,
– potrzebą dostosowania opisów produktów i personelu kwalifikowanego w umowach z NFZ.
Brak pełnych, jednolitych danych na moment pisania oznacza, że szczegółowe stawki i warunki mogą różnić się w zależności od rodzaju świadczenia (porada psychologiczna vs sesja psychoterapii), rodzaju świadczeniodawcy (AOS, CZP, oddziały dzienne), a także zakresu kontraktu. Dla placówek kluczowe jest sprawdzenie aktualnej specyfikacji produktów i kwalifikacji personelu wymaganych przez oddział wojewódzki NFZ oraz monitorowanie rekomendacji taryfikacyjnych AOTMiT.
#### Implikacje operacyjne dla placówek medycznych
– Planowanie kadrowe: konieczność zapewnienia właściwego miksu kompetencji – psycholodzy do diagnostyki i porad, psychoterapeuci do terapii. W wielu zespołach te role pełnią różne osoby (część psychologów ma równocześnie kwalifikacje psychoterapeuty, ale nie wszyscy).
– Ścieżka pacjenta: prawidłowe triage i kwalifikacja – czy potrzebna jest diagnoza i wsparcie psychologiczne, czy wskazania do psychoterapii. Zmiana katalogu może wymagać modyfikacji protokołów kwalifikacji.
– Harmonogramy i grafiki: osobne sloty i produkty rozliczeniowe dla porad psychologicznych i sesji psychoterapii, korekta czasu trwania, limitów i dokumentacji.
– Rozliczenia i kodowanie: rozdzielenie kodów świadczeń, weryfikacja podpisów osoby realizującej (psycholog vs psychoterapeuta), dostosowanie słowników w systemie EDM i w module rozliczeniowym dla NFZ.
– Komunikacja z pacjentem: jasne informowanie o charakterze świadczenia (porada/diagnoza vs psychoterapia), o kwalifikacjach osoby prowadzącej oraz o ewentualnych terminach i kryteriach dostępu.
#### Ryzyka prawno-organizacyjne i zgodność z kwalifikacjami
– Audyty NFZ: przypisywanie kodów psychoterapii osobom bez wymaganych kwalifikacji może skutkować zakwestionowaniem świadczeń, korektami finansowymi i koniecznością zwrotu nienależnych środków.
– Odpowiedzialność zawodowa: tytuł zawodowy psychologa nie jest równoznaczny z uprawnieniami psychoterapeutycznymi – materiał informacyjny placówki, gabinetowe oznaczenia i wpisy w EDM muszą to odzwierciedlać.
– Umowy z personelem: w umowach cywilnoprawnych i zakresach czynności należy precyzyjnie definiować rodzaje świadczeń i podstawę kwalifikacji, a także wymagania dot. superwizji.
– Jakość dokumentacji: w EDM trzeba konsekwentnie rozróżniać notatki z porad/diagnoz i dokumentację sesji psychoterapii, uwzględniając różne wymagania formalne i konieczność zachowania ciągłości terapii.
#### Wpływ na dostępność i jakość opieki psychicznej
Wyodrębnienie psychoterapii może poprawić transparentność i jakość, ale niesie też ryzyko wąskich gardeł kadrowych – liczba psychoterapeutów spełniających wymagania formalne jest ograniczona. Dla części pacjentów realnie wzrośnie znaczenie dobrze prowadzonej diagnozy, psychoedukacji i porad psychologicznych jako etapu poprzedzającego psychoterapię. Placówki powinny zoptymalizować procesy, by:
– nie „marnować” slotów psychoterapeutów na czynności możliwe do wykonania przez psychologów,
– zapewnić szybkie przekierowanie pacjentów kwalifikujących się do psychoterapii na właściwe ścieżki,
– wspierać rozwój kompetencji (np. programy szkoleniowe, superwizje).
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Wpływ na przychody: rozdzielenie katalogów i taryf zmienia strukturę finansową – źle dobrany miks świadczeń może obniżyć rentowność kontraktu.
– Ryzyko compliance: błędne rozliczenia, nieprawidłowe kwalifikacje personelu i niezgodności w dokumentacji są częstą przyczyną korekt NFZ.
– Konkurencyjność i reputacja: klarowny podział ról i transparentna informacja dla pacjenta zwiększają zaufanie oraz ograniczają skargi.
– Planowanie strategiczne: aby sprostać popytowi na psychoterapię, placówki mogą potrzebować inwestycji w kadry i partnerstwa z zewnętrznymi psychoterapeutami, przy jednoczesnym rozwoju usług psychologicznych.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Przepisy i umowa z NFZ
– Zweryfikuj aktualne rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych (psychiatria i leczenie uzależnień) oraz komunikaty OW NFZ.
– Sprawdź słowniki produktów i wymagania kwalifikacyjne personelu w Twojej umowie.
– Kadry i kwalifikacje
– Zaktualizuj rejestr kwalifikacji personelu: kto jest psychologiem, kto spełnia warunki psychoterapeuty.
– Zmień zakresy czynności i umowy, doprecyzowując rodzaje świadczeń.
– Zaplanuj ścieżki rozwoju (szkoły psychoterapii, superwizje) dla zainteresowanych psychologów.
– Organizacja pracy
– Rozdziel grafiki i sloty na porady psychologiczne oraz sesje psychoterapii.
– Doprecyzuj kryteria kwalifikacji pacjentów do poszczególnych świadczeń (triage).
– Ustal standardy czasu trwania, liczby sesji i punktów kontrolnych.
– Rozliczenia i EDM
– Skonfiguruj w systemie EDM odrębne szablony dokumentacji i mapowanie na kody rozliczeniowe.
– Upewnij się, że podpisujący dokumentację mają właściwe uprawnienia do danego świadczenia.
– Monitoruj odrzuty w sprawozdawczości i szybko koryguj niezgodności.
– Komunikacja i marketing
– Zaktualizuj opisy usług na stronie i w rejestracji: jasno odróżnij „poradę psychologiczną” od „psychoterapii”.
– Przeszkol rejestratorki i koordynatorów w zakresie nowego podziału świadczeń.
– Zarządzanie popytem
– Opracuj plan współpracy z zewnętrznymi psychoterapeutami, jeśli własne zasoby są niewystarczające.
– Wykorzystaj poradnictwo i psychoedukację do skrócenia czasu oczekiwania i lepszego przygotowania do psychoterapii.
#### Czego jeszcze nie wiemy i na co czekać
– Pełna treść i stabilność katalogu świadczeń psychologów i psychoterapii może ulegać zmianom wraz z kolejnymi rozporządzeniami i decyzjami taryfikacyjnymi.
– Szczegółowe stawki i limity w różnych trybach (AOS, CZP, oddziały dzienne) wymagają weryfikacji w OW NFZ.
– Zakres uznawanych kwalifikacji psychoterapeutycznych oraz przejściowe okresy dostosowawcze mogą zostać doprecyzowane w komunikatach resortu.
Do czasu pełnej klarowności warto przyjąć konserwatywne podejście do rozliczeń, ściśle trzymać się literalnych wymogów kwalifikacyjnych i prowadzić bieżącą korespondencję z płatnikiem.
#### Podsumowanie dla menedżerów
Rozdzielenie katalogu świadczeń psychologów od psychoterapii to nie tylko porządek pojęciowy, lecz przede wszystkim konkretne konsekwencje kadrowe, rozliczeniowe i jakościowe. Placówki, które szybko zmapują kompetencje personelu na właściwe produkty, dostosują ścieżki pacjenta i komunikację oraz zabezpieczą zgodność z wymaganiami NFZ, mogą ograniczyć ryzyka finansowe i jednocześnie poprawić dostęp do adekwatnej formy pomocy dla pacjentów.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/Kasa-potrafi-poroznic-Katalog-swiadczen-psychologow-bez-psychoterapii,278594,14.html (uwaga: w przestrzeni publicznej brakuje jeszcze pełnych, jednolitych danych; zalecana jest weryfikacja w obowiązujących aktach prawnych i komunikatach płatnika).