Liczne programy inwestycyjne MZ w wykazie prac rządu. Mają być przyjęte jeszcze w tym roku.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Inwestycje/Liczne-programy-inwestycyjne-MZ-w-wykazie-prac-rzadu-Maja-byc-przyjete-jeszcze-w-tym-roku,278945,3.html
#### Programy inwestycyjne MZ w wykazie prac rządu – co to oznacza operacyjnie dla placówek
Wpis programów inwestycyjnych Ministerstwa Zdrowia do Wykazu prac Rady Ministrów to sygnał, że rząd planuje przyjęcie uchwał ustanawiających nowe instrumenty finansowania zadań inwestycyjnych w ochronie zdrowia. Na tym etapie zwykle znane są tytuły lub ogólne zakresy programów, ale brakuje jeszcze pełnych dokumentów wdrożeniowych: kryteriów naboru, poziomów dofinansowania, list wydatków kwalifikowalnych czy ram czasowych realizacji. Oznacza to, że kierownictwa podmiotów leczniczych mogą i powinny już przygotowywać listę przedsięwzięć oraz dokumentację gotowości inwestycyjnej, chociaż szczegółowe warunki pojawią się dopiero po przyjęciu stosownych uchwał i publikacji wytycznych.
Warto podkreślić, że wykaz prac rządu ma charakter planistyczny. Kolejnym krokiem bywa uzgodnienie projektu na poziomie międzyresortowym i Stałego Komitetu Rady Ministrów, następnie przyjęcie przez rząd i komunikat lub rozporządzenie/uchwała określająca warunki realizacji. Dopiero potem resort zdrowia publikuje regulaminy naborów lub wytyczne dotacyjne.
#### Harmonogram przyjęcia programów MZ – „jeszcze w tym roku”, ale z wbudowanym ryzykiem przesunięć
Deklaracja, że programy mają być przyjęte „jeszcze w tym roku”, sugeruje intensywny harmonogram prac rządu. Z doświadczenia z poprzednich lat wynika jednak, że:
– między wpisem do wykazu a przyjęciem uchwały może minąć od kilku do kilkunastu tygodni,
– publikacja regulaminów/jednostkowych ogłoszeń o naborze następuje zwykle po akcie rządowym,
– samo ogłoszenie naboru bywa rozdzielone na ścieżki (np. duże inwestycje infrastrukturalne vs. doposażenie).
Placówki, które wejdą do naborów z kompletem dokumentów (m.in. PFU, koncepcja, decyzje administracyjne, zabezpieczenie wkładu własnego), mają znacząco wyższe szanse na szybkie podpisanie umowy i sprawną realizację.
Ze względu na ograniczony zakres publicznie dostępnych informacji na etapie wykazu nie ma jeszcze potwierdzonych budżetów, list kategorii kosztów czy zasad punktacji. Warto monitorować komunikaty MZ oraz Biuletyn Informacji Publicznej dla konkretnych programów.
#### Na co mogą dotyczyć programy inwestycyjne MZ – prawdopodobne priorytety (z zastrzeżeniem braku pełnych danych)
Bez szczegółów z dokumentów źródłowych można jedynie wskazywać typowe priorytety inwestycyjne MZ z ostatnich lat. Często obejmują one:
– modernizację i rozbudowę infrastruktury szpitalnej oraz oddziałów wysokospecjalistycznych,
– doposażenie w sprzęt medyczny o znaczeniu strategicznym (aparatura diagnostyczna, ratunkowa),
– inwestycje w obszarze bezpieczeństwa pacjenta i jakości (standardy infrastrukturalne, kontrola zakażeń),
– projekty cyfryzacyjne i interoperacyjność (systemy HIS, RIS/PACS, cyberbezpieczeństwo),
– działania zwiększające dostępność świadczeń w regionach deficytowych.
Powyższe kierunki to obserwacje trendów, a nie potwierdzone założenia nowych programów. Ostateczny zakres poznamy dopiero po publikacji uchwał i wytycznych.
#### Jakie warunki są zwykle w programach MZ – kwalifikowalność, montaż finansowy, trwałość
Z perspektywy zarządzających podmiotami leczniczymi warto założyć, że będą obowiązywać standardowe wymogi:
– kwalifikowalność kosztów od daty wskazanej w dokumentacji – z reguły po przyjęciu programu,
– obowiązek zapewnienia wkładu własnego (wysokość nieznana na tym etapie; należy przygotować scenariusze),
– zgodność z mapami potrzeb zdrowotnych i regionalnymi planami transformacji,
– wykazanie efektów zdrowotnych (wskaźniki: skrócenie czasu oczekiwania, wzrost liczby procedur, dostępność),
– trwałość rezultatów przez określony okres (zwykle kilka lat),
– stosowanie Prawa zamówień publicznych oraz zasad konkurencyjności,
– ocena oddziaływania inwestycji na środowisko i efektywność energetyczną w projektach budowlanych,
– wymogi cyberbezpieczeństwa i ochrony danych w projektach IT.
Spełnienie tych warunków wymaga uprzednio przygotowanej dokumentacji i porządku w procesach wewnętrznych.
#### Wyzwania i wąskie gardła: gotowość projektowa, kadry, łańcuch dostaw, PZP
Placówki często tracą punkty lub czas z powodów organizacyjnych:
– niepełna gotowość projektowa: brak PFU, analiz TCO, harmonogramów i ryzyk,
– luki formalne: brak decyzji o warunkach zabudowy, pozwoleń, nieaktualne kosztorysy,
– niedoszacowanie kosztów operacyjnych po inwestycji (serwis, licencje, energia, kadry),
– problemy z PZP: zbyt ogólne opisy przedmiotu zamówienia, ryzykowne kryteria, odwołania wykonawców,
– ograniczona dostępność personelu do uruchomienia nowych funkcjonalności (np. diagnostyki),
– ryzyko opóźnień dostaw sprzętu i robót budowlanych.
Proaktywna identyfikacja i zarządzanie tymi ryzykami zwiększa szanse na sprawną realizację i rozliczenie.
#### Integracja z innymi źródłami finansowania – unikaj podwójnego finansowania
Wiele podmiotów korzysta równolegle z funduszy europejskich (np. programy z perspektywy 2021–2027) oraz środków budżetu państwa. Na etapie koncepcji warto:
– zaplanować montaż finansowy tak, by uniknąć podwójnego finansowania tych samych wydatków,
– rozdzielić zakresy rzeczowe, jeśli projekty są komplementarne,
– przygotować ścieżki rozliczeń i kontroli adekwatne do różnych źródeł finansowania.
To wymaga spójnych rejestrów środków trwałych i transparentności na poziomie księgowym.
#### Komunikacja i interesariusze – jak rozmawiać z organem tworzącym i personelem
Silna pozycja w naborach to również dobrze przeprowadzona komunikacja:
– z organem tworzącym (samorząd, uczelnia, minister): priorytety, wkład własny, zabezpieczenia,
– z personelem: plan wdrożenia, szkolenia, zmiany w procesach klinicznych,
– z partnerami regionalnymi: koordynacja zakresów, unikanie dublowania inwestycji,
– z pacjentami: transparentne cele projektu i spodziewane korzyści zdrowotne.
Konsekwentne zarządzanie interesariuszami pomaga utrzymać tempo realizacji i ograniczyć ryzyka reputacyjne.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Okno finansowania nie otwiera się często: inwestycje wieloletnie MZ potrafią uruchomić znaczące środki, które modernizują infrastrukturę na wiele lat. Placówki przygotowane organizacyjnie i formalnie korzystają najbardziej.
– Konkurencja rośnie: po wpisie do wykazu prac rządu wiele podmiotów intensyfikuje przygotowania. Brak gotowości na starcie przekłada się na utracone szanse lub wejście do kolejnych rund z mniejszą pulą środków.
– Wymiar strategiczny: inwestycje to nie tylko „cegły i sprzęt”. To także bezpieczeństwo pacjenta, odporność systemu, interoperacyjność danych i przewidywalność kosztów eksploatacji. Bez solidnego planu transformacji technicznej placówki tracą na jakości i efektywności.
– Zarządzanie ryzykiem regulacyjnym: wcześniejsze zmapowanie wymogów (PZP, ochrona danych, trwałość, wskaźniki) ogranicza ryzyko korekt finansowych, które mogą obciążać budżet jednostki.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Ocena gotowości:
– Zaktualizuj bank projektów (krótki opis, cel zdrowotny, koszt, status dokumentacji).
– Zweryfikuj zgodność projektów z mapami potrzeb zdrowotnych i planami regionalnymi.
– Ustal mierniki efektów (bazowa wartość, wartość docelowa, sposób pomiaru).
– Dokumentacja i decyzje:
– Przygotuj lub uaktualnij PFU/koncepcję, kosztorysy, harmonogram, analizę TCO i analizę ryzyk.
– Sprawdź stan decyzji administracyjnych (WZ, pozwolenie na budowę, odstępstwa ppoż., środowiskowe).
– Uporządkuj tytuł prawny do nieruchomości i ewentualne obciążenia.
– Montaż finansowy:
– Zabezpiecz wstępnie wkład własny (uchwały organu tworzącego, linie kredytowe, pożyczki).
– Przygotuj scenariusze budżetowe przy różnych poziomach dofinansowania.
– Oceń wpływ CAPEX na OPEX (serwis, licencje, media, kadry) i źródła pokrycia.
– Organizacja i kadry:
– Wyznacz kierownika projektu i PMO do koordynacji portfela inwestycji.
– Zaplanuj wymagane szkolenia i rekrutacje do uruchomienia nowych funkcji klinicznych/IT.
– Przygotuj plan ciągłości działania na czas prac budowlanych i wdrożeń.
– Zamówienia publiczne:
– Przegląd standardów opisów przedmiotu zamówienia i kryteriów oceny ofert.
– Matryca ryzyk kontraktowych (waloryzacja, terminy, kary umowne, gwarancje).
– Wzorce umów i dokumenty PZP do szybkiego uruchomienia procedur.
– Cyfryzacja i bezpieczeństwo:
– Audyt dojrzałości cyfrowej, w tym cyberbezpieczeństwa i integracji z P1.
– Plan interoperacyjności (HIS, LIS, RIS/PACS, ERP) oraz wymagania dla dostawców.
– Weryfikacja zgodności z RODO i normami dla urządzeń medycznych/oprogramowania.
– Monitorowanie informacji:
– Śledź BIP Ministerstwa Zdrowia i komunikaty o konsultacjach projektów uchwał.
– Przygotuj wzór karty projektu do szybkiego zgłoszenia, gdy ruszy nabór.
– Ustal punkt kontaktowy ds. programu w organizacji i harmonogram przeglądu aktualizacji.
#### Jak interpretować brak pełnych danych – ostrożność i elastyczność
Na etapie wykazu prac rządu liczby (budżety, poziomy dofinansowania, limity) nie są publicznie przesądzone. Dlatego rekomendowane jest:
– planowanie wariantowe (np. 40/60/80 proc. dofinansowania),
– modularizacja projektów, by móc elastycznie skalować zakres,
– gotowość do złożenia więcej niż jednego wniosku, jeśli program przewiduje różne ścieżki,
– zachowanie zgodności z aktualnym prawem i standardami – to ogranicza konieczność późniejszych korekt.
#### Podsumowanie: przygotowanie teraz, decyzje wkrótce
Wpis programów inwestycyjnych MZ do wykazu prac rządu to realna zapowiedź nowych możliwości finansowania dla podmiotów leczniczych. Choć na tym etapie brakuje kompletu parametrów, czas do przyjęcia uchwał warto wykorzystać na domknięcie dokumentacji, montaż finansowy i porządkowanie portfela projektów. Placówki, które wyjdą na start z gotowymi, dobrze uzasadnionymi przedsięwzięciami, zwiększą swoje szanse na pozyskanie środków i szybką realizację inwestycji z mierzalnym efektem zdrowotnym.
Informacje bazują na materiale: Rynek Zdrowia (link powyżej). Ze względu na wczesny etap prac rządowych i ograniczoną dostępność dokumentów źródłowych liczby i szczegóły programów nie są jeszcze publicznie przesądzone. Warto na bieżąco monitorować komunikaty MZ i rządu.