NFZ zmienia finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej. Będą dodatki motywacyjne. Dla managerów POZ to sygnał, że model oparty wyłącznie na kapitacji będzie uzupełniany o komponenty wynikowe i jakościowe.
#### Na czym polegają zmiany w finansowaniu POZ w NFZ
Z zapowiedzi wynika, że Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadzi do finansowania podstawowej opieki zdrowotnej dodatki motywacyjne, które mają premiować placówki osiągające określone cele jakościowe i dostępnościowe. W praktyce oznacza to przesunięcie akcentu z prostego finansowania „za gotowość” (stawka kapitacyjna) na mieszany model, w którym część środków będzie uzależniona od osiąganych wyników klinicznych, realizacji profilaktyki i organizacji opieki.
Na moment przygotowania niniejszego materiału nie opublikowano jeszcze kompletu szczegółów (np. taryf, progów i algorytmów). Oznacza to, że placówki powinny przygotować się scenariuszowo i elastycznie: zidentyfikować procesy, które najpewniej znajdą się w centrum nowych wskaźników, oraz ocenić swoje obecne wyniki i możliwości poprawy.
#### Dodatki motywacyjne w POZ – za co i dla kogo
Chociaż szczegółowe katalogi świadczeń i kryteriów premiowania nie zostały publicznie doprecyzowane, z dotychczasowych praktyk NFZ i trendów w finansowaniu wynika, że dodatki motywacyjne w POZ mogą dotyczyć m.in.:
– realizacji działań profilaktycznych (np. objęcie populacji badaniami przesiewowymi, bilanse, szczepienia);
– zarządzania opieką nad chorymi przewlekle (kontynuacja terapii, wizyty kontrolne, monitorowanie parametrów);
– poprawy dostępności (np. krótszy czas oczekiwania na wizyty, odpowiedni udział teleporad i wizyt stacjonarnych);
– kompletności i jakości sprawozdawczości (wiarygodność danych, terminowość raportowania);
– aktywności zespołów POZ (lekarz, pielęgniarka, położna) w opiece koordynowanej i edukacji zdrowotnej pacjentów.
Adresatami dodatków będą świadczeniodawcy POZ działający w ramach umów z NFZ, ale praktyczne „przeniesienie” motywacji na zespół będzie zależeć od polityki wewnętrznej placówki. W wielu przypadkach menedżerowie zdecydują się powiązać dodatki z celami dla personelu, aby wzmocnić efekt zachęty.
#### Wpływ zmian na budżet i płynność świadczeniodawców POZ
System mieszany to szansa na wzrost przychodów dla placówek, które:
– mają zdolność do szybkiego podniesienia efektywności profilaktyki i kontroli chorób przewlekłych,
– dysponują dojrzałymi procesami rejestracji i raportowania,
– potrafią stabilnie zarządzić popytem (selekcja kanału: teleporada vs. wizyta).
Z drugiej strony, udział komponentu motywacyjnego w przychodach – nawet jeśli początkowo umiarkowany – wprowadza zmienność cash flow zależną od realizacji wskaźników. Dla bezpieczeństwa płynności warto:
– modelować przychody w wariancie ostrożnym (brak lub częściowa realizacja wskaźników),
– gromadzić bufor na ewentualne opóźnienia wypłat (rozliczenia ex post po weryfikacji danych),
– pilnować zgodności sprawozdawczości z wymaganiami NFZ, bo niezgodności mogą skutkować korektami.
#### Jakie wskaźniki jakości i dostępności może premiować NFZ
Brak pełnych danych nie pozwala wskazać konkretnych progów ani wartości. Na podstawie dotychczasowych kierunków polityki zdrowotnej można jednak spodziewać się premiowania:
– pokrycia populacyjnego profilaktyką adekwatną do wieku i ryzyka (np. badania przesiewowe, bilanse);
– regularności kontroli u pacjentów przewlekłych (np. nadciśnienie, cukrzyca, POChP – zgodnie z wytycznymi);
– czasu do pierwszej dostępnej wizyty, wskaźnika wizyt zrealizowanych, odsetka pilnych przyjęć obsłużonych w terminie;
– efektywnego wykorzystania e-usług (e-recepta, e-skierowanie, e-zlecenie) i ciągłości danych;
– działań edukacyjnych i aktywizujących pacjentów (samokontrola, adherence).
Menedżerowie powinni przejrzeć wewnętrzne KPI i mapować je do możliwych wskaźników NFZ, by widzieć lukę wykonania i potencjał poprawy.
#### Kontraktacja i rozliczenia z NFZ – co może się zmienić
Wdrożenie dodatków motywacyjnych zwykle oznacza:
– aneksowanie umów POZ – nowy załącznik z zakresem świadczeń, wskaźników i sposobem rozliczeń;
– precyzyjniejsze wymagania dotyczące sprawozdawczości (zakres, format, terminy);
– możliwe audyty i weryfikacje danych źródłowych (zgodność EDM, dokumentacji gabinetowej i raportów do NFZ);
– rozliczenia okresowe (np. kwartalne) uzależnione od spełnienia warunków.
Warto monitorować komunikaty oddziałów wojewódzkich NFZ i zarządzenia Prezesa NFZ – to one uściślą kalendarz i szczegóły. Do czasu publikacji aktów wykonawczych rekomendowane jest przygotowanie dokumentów i procedur „na start”.
#### Wymogi sprawozdawczości i IT w podstawowej opiece zdrowotnej
Dodatki motywacyjne są tak dobre, jak dobre są dane. Kluczowe obszary:
– integralność EDM i poprawne słowniki: rozpoznania, procedury, ordynacje – zgodność z obowiązującymi kodami;
– automatyzacja raportowania: minimalizacja ręcznych poprawek, walidacje przed wysyłką do NFZ;
– kompletność danych kontaktów medycznych (teleporady, wizyty, edukacje, szczepienia);
– zgodność procesów z e-usługami (e-recepta, e-skierowanie, e-zlecenie) i poprawne przypisanie świadczeniodawców;
– pulpity menedżerskie: bieżący podgląd realizacji wskaźników vs. cel, alerty dla zespołów.
Jeśli system gabinetowy nie oferuje raportów pod wskaźniki jakości, rozważcie szybkie wdrożenie modułu BI lub eksportów do arkuszy, by śledzić realizację.
#### Zarządzanie personelem: wewnętrzne dodatki motywacyjne a NFZ
Aby przełożyć dodatki NFZ na realne wyniki, warto:
– zdefiniować cele zespołowe i indywidualne (np. poziom wykonania profilaktyki w populacji przypisanej);
– powiązać część wynagrodzenia zmiennego z celami (transparentne, proporcjonalne, możliwe do osiągnięcia);
– rozdzielić odpowiedzialności: rejestracja za proaktywne umawianie, pielęgniarki za bilanse i edukację, lekarze za plan leczenia;
– wprowadzić krótkie cykle rozliczeń (miesięczne „check-pointy”) i feedback oparty o dane.
Wewnętrzny system zachęt powinien być prosty i zrozumiały. Zbyt skomplikowane algorytmy demotywują.
#### Ryzyka wdrożenia i jak je ograniczyć
– Ryzyko danych: niedokładne lub niekompletne raporty. Ograniczenie: walidacje, przeglądy przypadków, szkolenia z dokumentowania.
– Ryzyko dostępności: skokowy popyt na profilaktykę wydłuży kolejki. Ograniczenie: sloty dedykowane, kampanie SMS rozłożone w czasie, rozszerzenie ról personelu.
– Ryzyko compliance: rozbieżności między dokumentacją medyczną a sprawozdawczością. Ograniczenie: audyty wewnętrzne, checklisty wizyt, nadzór koordynatora.
– Ryzyko finansowe: niestabilność przychodów zmiennych. Ograniczenie: budżet ostrożny, rezerwy, plan B dla niewykonanych wskaźników.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Nowy model finansowania POZ w NFZ premiuje faktyczną wartość kliniczną i organizacyjną. Placówki, które szybciej uporządkują procesy, zyskają przewagę konkurencyjną i finansową.
– Dodatki motywacyjne mogą zwiększyć przychód bez rozbudowy kontraktu – poprzez lepsze wykorzystanie istniejącego potencjału zespołu i populacji przypisanej.
– Wzrost znaczenia danych i jakości sprawozdawczości oznacza, że inwestycje w IT i kompetencje analityczne zaczną się zwracać bezpośrednio.
– Zmiana kierunku finansowania jest zgodna z globalnym trendem value-based healthcare. Wejście w ten model teraz zmniejsza ryzyko przyszłych turbulencji.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Sprawdź komunikaty NFZ:
– Monitoruj zarządzenia Prezesa NFZ i ogłoszenia OW NFZ dotyczące POZ i dodatków motywacyjnych.
– Zanotuj terminy wejścia w życie i okresy rozliczeniowe.
– Zrób szybki audyt danych:
– Próbka 50–100 ostatnich kontaktów: czy dokumentacja i sprawozdawczość są spójne?
– Weryfikacja kodów, rozpoznań, statusów wizyt i szczepień.
– Zmapuj populację i luki:
– Ustal ilu pacjentów spełnia kryteria profilaktyczne, a ilu ma zaległości.
– Zidentyfikuj pacjentów przewlekłych bez kontroli w ostatnich miesiącach.
– Uporządkuj proces rejestracji i przypomnienia:
– Skonfiguruj kampanie SMS/telefoniczne dla profilaktyki i kontroli przewlekłych.
– Wydziel sloty kalendarzowe na bilanse, profilaktykę i wizyty kontrolne.
– Przygotuj pulpity KPI:
– Ustal minimum 5 wskaźników operacyjnych (np. wykonanie profilaktyki w danym kwartale, czas do wizyty, odsetek nieodbytych wizyt).
– Uruchom cotygodniowy przegląd wyników z zespołem.
– Wzmocnij rolę pielęgniarek i położnych:
– Deleguj zadania edukacyjne, bilanse i elementy monitorowania parametrów.
– Opracuj krótkie protokoły postępowania i checklisty.
– Ustal wewnętrzne dodatki:
– Zdefiniuj prosty mechanizm premiowania zespołu powiązany z celami NFZ.
– Komunikuj zasady i rozliczaj wyniki miesięcznie.
– Zabezpiecz zgodność i audyt:
– Przygotuj procedurę weryfikacji losowej wizyt (peer review).
– Zaktualizuj polityki RODO i upoważnienia związane z raportowaniem.
– Zaplanuj budżet i rezerwę:
– Przyjmij ostrożne scenariusze wykonania wskaźników (np. 50–70% celu w pierwszych miesiącach).
– Zbuduj poduszkę płynności na wypadek opóźnień wypłat.
– Szkolenia dla zespołu:
– Krótkie sesje o wymaganiach NFZ, dokumentowaniu i pracy z pacjentem przewlekłym.
– Standard komunikacji proaktywnej (zaproszenia na profilaktykę).
#### Co może oznaczać zmiana dla pacjenta i wizerunku placówki
– Lepszą dostępność do profilaktyki i kontroli chorób przewlekłych, jeśli placówka aktywnie zarządza kalendarzem i komunikacją.
– Spójniejszą ścieżkę opieki dzięki zintegrowanej dokumentacji i standardom wizyt.
– Wzmocnienie roli edukacji zdrowotnej, co przekłada się na wyższe zaufanie i retencję pacjentów przypisanych do POZ.
#### Podsumowanie
Zapowiadane przez NFZ dodatki motywacyjne w podstawowej opiece zdrowotnej to krok w stronę finansowania opartego na wartości. Choć pełne dane (m.in. wskaźniki, progi, algorytmy i taryfy) nie zostały jeszcze oficjalnie opublikowane, już teraz placówki mogą przygotować procesy, dane i zespół tak, aby skorzystać z nowego modelu. Ci, którzy zainwestują w jakość sprawozdawczości, proaktywną profilaktykę i sprawną organizację, zwiększą szanse na wyższe przychody przy jednoczesnej poprawie wyników klinicznych i satysfakcji pacjentów.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/NFZ-zmienia-finansowanie-podstawowej-opieki-zdrowotnej-Beda-dodatki-motywacyjne,280150,1.html. W momencie przygotowania artykułu szczegóły mechanizmu nie były w pełni dostępne publicznie; rekomendujemy śledzenie kolejnych komunikatów NFZ i zarządzeń Prezesa NFZ.