Na styczniowej liście leków refundowanych znalazły się 24 nowe terapie. Ponadto, od 1 stycznia 2026 r. refundacją objęte zostaną pierwsze odpowiedniki leków oryginalnych we wszystkich kategoriach dostępności refundacyjnej, co może zoptymalizować wydatki płatnika i pacjentów.
#### Nowa lista leków refundowanych od 1 stycznia 2026 r. – kluczowe informacje
Ministerstwo Zdrowia ogłosiło kolejne obwieszczenie refundacyjne obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. W komunikacie wskazano na włączenie 24 nowych terapii oraz rozszerzenie refundacji na pierwsze odpowiedniki (leki generyczne i biopodobne) we wszystkich kategoriach dostępności refundacyjnej. Jest to jedna z istotniejszych zmian ostatnich lat, bo może wpłynąć na limity finansowania, poziomy współpłacenia oraz praktyki terapeutyczne w aptekach, AOS i szpitalach.
W chwili przygotowania niniejszego opracowania nie podano pełnej, szczegółowej tabeli zmian (pozycje w grupach limitowych, nowe poziomy limitów, zakres wskazań, warunki refundacji). Z tego względu rekomendujemy bezpośrednią weryfikację bieżących załączników w źródle: strona Ministerstwa Zdrowia – Nowa lista leków refundowanych od 1 stycznia 2026 r. (https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowa-lista-lekow-refundowanych-od-1-stycznia-2026-r).
#### Refundacja od 1 stycznia 2026 r.: wpływ na budżet placówki i pacjentów
Zmiany na liście refundacyjnej zwykle oddziałują na kilka obszarów finansowych:
– Limity finansowania i współpłacenie: pojawienie się pierwszych odpowiedników często obniża limit w danej grupie limitowej. Sprzyja to obniżce kosztu terapii, ale może skutkować wyższą dopłatą pacjenta do wybranych marek, jeśli ich cena pozostanie powyżej nowego limitu.
– Wydatki szpitalne i AOS: poszerzenie dostępu do leków generycznych/biopodobnych może obniżyć koszt terapii szpitalnych i ambulatoryjnych, szczególnie w programach lekowych i katalogu chemioterapii, o ile odpowiedniki znajdą zastosowanie w tych zakresach.
– Polityka zakupowa: większa konkurencja cenowa między wytwórcami zwiększa siłę negocjacyjną placówki w przetargach i umowach bezpośrednich. Przy istotnych wolumenach warto przygotować aktualizację specyfikacji i kryteriów oceny ofert.
– Rozliczenia z płatnikiem: zmiany w limitach, wskazaniach i odpłatności mogą wpływać na kwalifikację świadczeń i poprawność rozliczeń z NFZ. Rzetelne odwzorowanie w systemach EDM/e-recepty minimalizuje ryzyko korekt.
#### Odpowiedniki leków we wszystkich kategoriach dostępności refundacyjnej – co to oznacza w praktyce
Włączenie pierwszych odpowiedników do refundacji „we wszystkich kategoriach dostępności refundacyjnej” należy rozumieć jako rozszerzenie rynku leków generycznych i biopodobnych nie tylko w segmencie aptecznym, lecz również tam, gdzie refundacja jest realizowana w trybach właściwych dla placówek (np. programy lekowe, wybrane zakresy chemioterapii oraz inne katalogi). Efekty praktyczne:
– Szersze możliwości terapeutyczne przy zachowaniu równoważności farmakologicznej (zgodnie z decyzjami refundacyjnymi i charakterystykami produktów leczniczych).
– Potencjalne obniżenie średniego kosztu terapii w grupach o dużym wolumenie, z zachowaniem jakości i bezpieczeństwa.
– Konieczność aktualizacji zasad substytucji i polityki zamiennictwa w aptece szpitalnej i w poradniach – z uwzględnieniem wyjątków (np. produkty o wąskim indeksie terapeutycznym mogą wymagać szczegółowych procedur i decyzji lekarza prowadzącego).
– Możliwa zmiana procedur kwalifikacji do terapii w programach lekowych (w granicach określonych w obwieszczeniu) – warto sprawdzić, czy pojawiają się alternatywy biopodobne i jakie są ich warunki stosowania.
Zastrzeżenie: konkretne wykazy wskazań i warunków stosowania będą wynikać z treści obwieszczenia i decyzji refundacyjnych. Na moment publikacji brak pełnych danych szczegółowych.
#### Lista leków refundowanych – konsekwencje dla procesów operacyjnych
Wdrożenie zmian wymaga koordynacji między działami:
– IT i EDM/e-recepta: aktualizacja słowników leków, identyfikatorów, cen urzędowych, limitów i poziomów odpłatności; weryfikacja mapowania na kody stosowane w rozliczeniach.
– Apteka szpitalna i zaopatrzenie: przegląd stanów magazynowych, analiza terminów ważności i rotacji, dostosowanie zamówień do przewidywanych przesunięć popytu (np. przejście na odpowiedniki).
– Dział finansowy: rewizja planu budżetowego, korekty prognoz kosztów lekowych na 2026 r., przygotowanie scenariuszy wrażliwości (spadek limitu vs. zmiana miksu marek).
– Zespół medyczny: aktualizacja formularzy terapeutycznych, rekomendacji wewnętrznych, ścieżek kwalifikacji pacjentów w programach; informacja dla lekarzy o zmianach w poziomach odpłatności i dostępnych odpowiednikach.
– Rejestracja i obsługa pacjenta: przygotowanie komunikatów o możliwych różnicach w dopłatach i o prawie pacjenta do tańszego odpowiednika, jeśli zamiennictwo jest dopuszczalne.
#### Nowe terapie na liście refundacyjnej – obszary kliniczne i organizacyjne
Komunikat wskazuje na 24 nowe terapie. Bez pełnej listy trudno jednoznacznie zidentyfikować specjalności (np. diabetologia, kardiologia, onkologia, neurologia), w których nastąpi największa zmiana. Organizacyjnie warto:
– Uwzględnić możliwość pojawienia się nowych cząsteczek lub nowych wskazań w programach lekowych; przygotować proces kwalifikacji i monitorowania skuteczności.
– Ustalić, czy zmiany dotyczą terapii stosowanych wyłącznie w warunkach szpitalnych, czy także w aptece otwartej (wpływ na współpracę z POZ i AOS).
– Skorelować decyzje terapeutyczne z polityką antybiotykową/onkologiczną/neurologiczną placówki (jeśli dotyczy), aby uniknąć nieuzasadnionej eskalacji kosztów.
#### Ryzyka i wyzwania podczas wdrożenia zmian refundacyjnych
– Niespójność danych: opóźnienia w aktualizacji słowników mogą generować błędy w rozliczeniach i e-receptach.
– Efekt nowego limitu: obniżenie limitu może zwiększyć dopłaty pacjentów do niektórych marek – ryzyko niezadowolenia i konieczność dodatkowych wyjaśnień.
– Ciągłość dostaw: chwilowe braki odpowiedników o wysokim popycie w pierwszych tygodniach po zmianach – wskazane jest zabezpieczenie minimalnych stanów magazynowych.
– Zgodność proceduralna: błędne stosowanie zamiennictwa w sytuacjach klinicznych, w których jest ono ograniczone lub niewskazane.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Wymierne oszczędności: wprowadzenie odpowiedników zwykle obniża koszt jednostkowy terapii i całkowite wydatki lekowe.
– Lepsza dostępność: więcej opcji terapeutycznych przy potencjalnie niższych barierach kosztowych dla pacjentów zwiększa adherencję i efekty kliniczne.
– Konkurencja cenowa: większa elastyczność w przetargach, możliwość uzyskania korzystniejszych warunków dostaw i serwisu.
– Zmniejszenie ryzyka przerw w terapii: alternatywy ułatwiają zapewnienie ciągłości leczenia w razie niedostępności pojedynczych marek.
– Wzrost wymogów compliance: równolegle rośnie potrzeba precyzyjnego odwzorowania zmian w systemach, dokumentacji i rozliczeniach.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Zweryfikować źródło:
– Sprawdzić treść obwieszczenia i załączników na stronie MZ: https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowa-lista-lekow-refundowanych-od-1-stycznia-2026-r
– Pobrać aktualne wykazy (ceny, limity, wskazania, poziomy odpłatności).
– Zaktualizować systemy:
– Przekazać do działu IT/sprzedawcy oprogramowania pakiet zmian do EDM, e-recepty, słowników leków i modułów rozliczeniowych.
– Przetestować poprawność mapowań (kody, limity, odpłatności, jednostki miary).
– Przeprowadzić analizę budżetową:
– Oszacować wpływ nowych limitów i odpowiedników na koszty terapii w kluczowych grupach.
– Przygotować warianty zakupowe (różne producenci, różne wolumeny) oraz scenariusze oszczędności.
– Zaktualizować politykę terapeutyczną:
– Przeglądnąć formularze szpitalne i rekomendacje lekowe; dopisać odpowiedniki i kryteria wyboru.
– Zdefiniować zasady zamiennictwa (kiedy zalecane, kiedy wymaga decyzji lekarza).
– Przygotować zakupy i magazyn:
– Uzgodnić plan zamówień i minimalnych stanów dla nowych pozycji oraz odpowiedników.
– Zweryfikować umowy i cenniki; uruchomić postępowania zakupowe, jeśli potrzebne.
– Przeszkolić personel:
– Krótkie szkolenia dla lekarzy, farmaceutów i rejestracji nt. kluczowych zmian i komunikacji z pacjentem.
– Materiały dla Zespołów ds. Jakości/Compliance o ryzykach i kontrolach.
– Skonfigurować komunikację dla pacjentów:
– Przygotować zwięzłe komunikaty o możliwości tańszego odpowiednika i o ewentualnych różnicach w dopłatach.
– Zaktualizować informacje na stronie WWW/ulotkach placówki.
– Ustawić monitoring:
– Wyznaczyć osoby odpowiedzialne za śledzenie korekt obwieszczeń i sygnałów o dostępności rynkowej.
– Zaplanować przegląd wdrożenia po 4–6 tygodniach (audyt błędów recept, reklamacji, braków).
#### Monitorowanie listy leków refundowanych – dobre praktyki dla managerów
– Harmonogram publikacji: obwieszczenia refundacyjne są publikowane cyklicznie (zwyczajowo co dwa miesiące). Warto w kalendarzu organizacyjnym zarezerwować okno na przegląd i aktualizacje systemów przed wejściem zmian w życie.
– Przegląd grup limitowych: cyklicznie analizować największe pozycje kosztowe i ich wrażliwość na zmiany limitów (w tym wpływ na dopłaty pacjentów).
– Współpraca z dostawcami: uzgadniać dostępność asortymentu i warunki dostaw z wyprzedzeniem, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zmianach.
– Kontrola jakości danych: stosować listy kontrolne dla aktualizacji słowników i raporty kontrolne (np. wykrywanie recept z nieaktualnym poziomem odpłatności).
#### Podsumowanie
Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie nowa lista leków refundowanych obejmująca 24 nowe terapie oraz – co szczególnie ważne – pierwsze odpowiedniki leków oryginalnych we wszystkich kategoriach dostępności refundacyjnej. Dla placówek to szansa na obniżenie kosztów i zwiększenie dostępności, ale równocześnie obowiązek sprawnego wdrożenia zmian w systemach, procedurach i komunikacji. Ze względu na brak pełnych danych w komunikacie prasowym, kluczowe jest niezwłoczne sprawdzenie szczegółów w oficjalnym obwieszczeniu i odpowiedzialne przygotowanie operacyjne.
Źródło: Ministerstwo Zdrowia – Nowa lista leków refundowanych od 1 stycznia 2026 r.: https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowa-lista-lekow-refundowanych-od-1-stycznia-2026-r