Pierwsze tegoroczne posiedzenia Sejmu i Senatu oraz rozmowy o podwyżkach – to tematy, które otwierają rok w ochronie zdrowia. Menedżerowie placówek powinni przygotować organizacje na potencjalne decyzje wpływające na budżety, kadry i kontrakty.
#### Posiedzenia Sejmu i Senatu: jakie tematy zdrowotne mogą trafić na agendę
Na początku roku parlament tradycyjnie pracuje nad dokumentami kluczowymi dla finansowania systemu, w tym nad ustawą budżetową i powiązanymi planami finansowymi. W praktyce oznacza to, że w orbicie zainteresowania posłów i senatorów mogą znaleźć się m.in.:
– plan finansowy NFZ i jego ewentualne korekty,
– nowelizacje dotyczące wynagrodzeń w ochronie zdrowia (w tym mechanizmu minimalnych wynagrodzeń i współczynników pracy),
– rozwiązania dotyczące szpitali (restrukturyzacja, ryczałt PSZ, finansowanie SOR/izb przyjęć),
– polityki lekowe i taryfikacja świadczeń przez AOTMiT,
– kadry medyczne (uproszczenia w zatrudnianiu, szkolenia, rozszerzanie kompetencji),
– e-zdrowie i interoperacyjność systemów (w tym Krajowy System e-Zdrowia, EDM),
– mapy potrzeb zdrowotnych i regionalne planowanie świadczeń.
W momencie przygotowywania niniejszego opracowania szczegółowe harmonogramy i porządek obrad mogą być jeszcze aktualizowane, dlatego warto śledzić komunikaty Kancelarii Sejmu/Senatu oraz Ministerstwa Zdrowia. Brak pełnych danych na wczesnym etapie nie wyklucza jednak przygotowania scenariuszy budżetowych na poziomie placówki.
#### Rozmowy o podwyżkach w ochronie zdrowia: interesariusze, oczekiwania i napięcia
Rozmowy o podwyżkach tradycyjnie angażują Ministerstwo Zdrowia, NFZ, przedstawicieli pracodawców i związki zawodowe. Oś sporu przebiega zwykle między:
– presją płacową wynikającą z niedoborów kadrowych, inflacji i konkurencji o personel,
– a zdolnością płatniczą systemu wynikającą z wpływów ze składek i priorytetów budżetowych państwa.
Kluczowe pytania dla menedżerów dotyczą:
– czy podwyżki będą oparte na zmianach w ustawie o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia, czy na dodatkowych porozumieniach branżowych,
– jak zostanie sfinansowany wzrost kosztów pracy (waloryzacja wycen świadczeń, zwiększenie ryczałtów, środki celowe),
– jaki będzie kalendarz wdrożeniowy (od kiedy mają obowiązywać nowe stawki i w jakim trybie),
– jak zmienią się oczekiwania pracowników co do siatki płac i dodatków.
W poprzednich latach mechanizmy ustawowe dotyczące minimalnych wynagrodzeń często były aktualizowane w połowie roku. Na moment publikacji brak oficjalnego potwierdzenia tegorocznych terminów i parametrów – rekomendowane jest przyjęcie kilku wariantów planistycznych.
#### Budżet państwa i plan finansowy NFZ: co może zmienić się dla kontraktów
Plan finansowy NFZ determinuje możliwości:
– waloryzacji wycen w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, POZ i stomatologii,
– zwiększenia ryczałtów dla podmiotów sieciowych (PSZ),
– uruchamiania programów naprawczo-rozwojowych (np. dedykowane strumienie dla opieki długoterminowej, psychiatrii, onkologii),
– finansowania dodatkowych programów profilaktycznych.
Wpływy do NFZ zależą wprost od sytuacji makroekonomicznej (fundusz płac, zatrudnienie), dlatego przestrzeń na podwyżki bywa ograniczona lub rozłożona w czasie. Jeżeli nie zapadną decyzje o dodatkowych środkach, placówki muszą liczyć się z koniecznością wewnętrznego równoważenia budżetów.
#### Rozmowy o podwyżkach a wyceny i taryfikacja świadczeń: praktyczne skutki dla placówek medycznych
Bez adekwatnej waloryzacji wycen świadczeń rosnące koszty pracy obniżają marże na kontraktach NFZ. Dla szpitali i AOS może to skutkować:
– pogorszeniem płynności finansowej,
– ograniczaniem dostępności świadczeń deficytowych,
– presją na zwiększenie przychodów komercyjnych lub na restrukturyzację kosztów,
– trudnościami w rekrutacji i utrzymaniu personelu.
Decyzje o podwyżkach powinny być zsynchronizowane z taryfikacją przez AOTMiT i adekwatnym finansowaniem w planie NFZ. W przeciwnym razie paradoksalnie rośnie ryzyko istotnego ujemnego wyniku finansowego mimo wyższych płac.
#### Możliwe scenariusze regulacyjne i harmonogram prac parlamentarnych
W wariancie bazowym parlament koncentruje się najpierw na budżecie państwa, a następnie na ustawach sektorowych. Dla ochrony zdrowia realne są trzy scenariusze:
– scenariusz pełnej waloryzacji: zmiany w siatce płac sprzężone z podniesieniem wycen i ryczałtów, co minimalizuje ryzyko dla placówek,
– scenariusz częściowy: podwyżki wynagrodzeń w części zawodów lub etapowo, z ograniczoną waloryzacją finansowania – wymaga od placówek intensywnej kontroli kosztów i przepływów,
– scenariusz opóźniony: decyzje rozłożone na późniejsze kwartały – zwiększa niepewność i utrudnia planowanie.
Na moment pisania nie ma pełnych danych co do ostatecznych zapisów – rekomendowane jest zarządzanie przez scenariusze i aktualizacja planów wraz z kolejnymi komunikatami rządowymi i NFZ.
#### Ryzyka operacyjne dla szpitali i AOS: płynność, kadry, dostępność
Najczęściej obserwowane ryzyka w okresach wzmożonych negocjacji płacowych:
– skokowy wzrost kosztów osobowych bez równoległego wzrostu przychodów,
– roszczenia płacowe i wzmożona fluktuacja kadr między placówkami,
– narastanie niewykonania kontraktu (lub nieoptymalna struktura świadczeń) przy ograniczonych zasobach,
– presja na dyżury i nadgodziny skutkująca wypaleniem personelu,
– spiętrzenie zobowiązań wymagalnych i pogorszenie wskaźników finansowych.
Prewencja obejmuje m.in. rewizję grafiku, miksu kompetencji, usprawnienia w kodowaniu i rozliczeniach oraz dialog z personelem i organem tworzącym.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Budżet i kontrakty: decyzje parlamentu i rządu wprost przekładają się na wartość ryczałtów i wycen oraz na limity w wybranych zakresach.
– Koszty pracy: rozmowy o podwyżkach definiują bazę kosztową na cały rok i wpływają na politykę zatrudnienia.
– Konkurencja o kadry: od kształtu siatki płac zależy zdolność do rekrutacji i utrzymania specjalistów.
– Stabilność operacyjna: brak zsynchronizowania podwyżek z finansowaniem generuje napięcia płynnościowe i ryzyko ograniczeń świadczeń.
– Reputacja i relacje: proaktywna komunikacja z personelem i pacjentami ogranicza ryzyko konfliktów i przestojów.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Monitoruj legislację:
– śledź porządek obrad Sejmu i Senatu oraz projekty ustaw i rozporządzeń MZ/NFZ,
– wyznacz osobę odpowiedzialną za szybkie alerty regulacyjne.
– Przygotuj scenariusze finansowe:
– policz wpływ potencjalnych podwyżek na koszty (wariant konserwatywny, realistyczny, optymistyczny),
– uwzględnij wrażliwość przychodów na zmiany wycen i wykonania kontraktu.
– Zabezpiecz płynność:
– zaplanuj linie finansowania pomostowego i harmonogram płatności,
– renegocjuj terminy z kluczowymi dostawcami w okresie przejściowym.
– Optymalizuj przychody:
– przegląd portfela świadczeń pod kątem rentowności i możliwości zwiększenia wykonania w lepiej wycenionych zakresach,
– poprawa jakości kodowania i kompletności dokumentacji (JGP/DRG, ambulatoryjne katalogi świadczeń).
– Zarządzaj kadrami:
– przeprowadź mapowanie luk kompetencyjnych, zaplanuj szkolenia i ścieżki awansu,
– przygotuj siatkę płac i regulaminy wynagradzania w wariantach zależnych od decyzji ustawowych.
– Komunikuj proaktywnie:
– poinformuj personel o realnych możliwościach finansowych i harmonogramie rozmów,
– utrzymuj stały dialog z organem tworzącym i radą społeczną.
– Przygotuj dokumenty:
– zaktualizuj regulaminy wynagradzania, załączniki do układów zbiorowych, zakresy obowiązków,
– przygotuj projekty aneksów do umów o pracę i zleceń do szybkiego uruchomienia po decyzjach.
– Dywersyfikuj:
– rozważ rozwój usług komercyjnych lub programów profilaktycznych finansowanych z grantów/środków zewnętrznych,
– współpraca w ramach sieci/porozumień regionalnych dla lepszego wykorzystania zasobów.
#### Jak przygotować komunikację z personelem i organem tworzącym
– Transparentność: przedstaw scenariusze i warunki brzegowe (na co wpływ ma placówka, a na co czeka na ustawodawcę).
– Harmonogram: określ kamienie milowe (ogłoszenie projektu, konsultacje, wejście w życie, wdrożenie w kadrach/płacach).
– Kryteria: opisz zasady różnicowania wynagrodzeń zgodnie z kwalifikacjami, odpowiedzialnością i rynkiem lokalnym.
– Sprzężenie z jakością: powiąż elementy premiowe z celami jakościowymi i dostępnościowymi.
– Dokumentacja: zapewnij łatwy dostęp do regulaminów, FAQ i kanału do zgłaszania pytań.
#### Na co zwracać uwagę w dokumentach: projekty ustaw, rozporządzenia, komunikaty NFZ
– Ustawa o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia: definicje grup zawodowych, współczynniki pracy, daty wejścia w życie, przepisy przejściowe.
– Rozporządzenia MZ i komunikaty NFZ: zmiany wycen świadczeń, ryczałt PSZ, katalogi świadczeń gwarantowanych, zasady rozliczeń.
– Plan finansowy NFZ: założenia makroekonomiczne, rezerwy celowe, strumienie dedykowane.
– Wytyczne AOTMiT: raporty taryfikacyjne wpływające na realne koszty jednostkowe.
– Kalendarz legislacyjny: terminy konsultacji publicznych i komisji sejmowych/senackich.
#### Podsumowanie i rekomendacje
Rozpoczynający się cykl posiedzeń Sejmu i Senatu oraz negocjacje płacowe ustanowią ramy finansowe i organizacyjne dla ochrony zdrowia na kolejne miesiące. Przy braku pełnych danych kluczowe jest zarządzanie przez scenariusze, zabezpieczenie płynności i utrzymanie transparentnej komunikacji z personelem. Każda placówka powinna równolegle przygotować wariantowe siatki płac, przegląd portfela świadczeń oraz plany aneksowania kontraktów po ogłoszeniu finalnych decyzji rządowych i NFZ. Taka proaktywna postawa ogranicza ryzyko i pozwala szybciej wykorzystać pojawiające się możliwości finansowania.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/Pierwsze-tegoroczne-posiedzenia-Sejmu-i-Senatu-oraz-rozmowy-o-podwyzkach,279608,14.html