Sejm w piątek zakończył prace nad budżetem na 2026 r. Ile na zdrowie? W chwili obecnej brakuje jeszcze pełnego, oficjalnego zestawienia szczegółowych kwot dla ochrony zdrowia – warto więc ostrożnie interpretować dostępne informacje i przygotować się na kilka scenariuszy.
#### Budżet 2026 a finansowanie zdrowia – co wiemy po pracach Sejmu
Według doniesień medialnych (źródło: Rynek Zdrowia), Sejm przyjął ustawę budżetową na 2026 r. Z perspektywy menedżerów placówek medycznych kluczowe są jednak trzy równoległe strumienie finansowania systemu:
– Plan finansowy NFZ (składka zdrowotna i inne wpływy), który determinuje zasadniczy wolumen środków na świadczenia.
– Wydatki budżetu państwa na ochronę zdrowia (np. ratownictwo medyczne, wybrane programy, instytucje centralne, dotacje, rezerwy celowe).
– Fundusze celowe i unijne (np. Fundusz Medyczny, programy inwestycyjne, cyfryzacja), które wspierają określone obszary kliniczne i infrastrukturalne.
Na moment przygotowania niniejszego tekstu pełne, oficjalne dane liczbowe nie są publicznie dostępne lub nie zostały jeszcze ujednolicone w publikacjach wykonawczych. Oznacza to, że szczegółowy wpływ budżetu na poszczególne zakresy świadczeń, wyceny czy ryczałty PSZ pozostaje do doprecyzowania w kolejnych tygodniach wraz z dokumentami towarzyszącymi (np. planem finansowym NFZ i rozporządzeniami MZ).
#### Ile na zdrowie w 2026? Ostrożna interpretacja bez pełnych danych
Pytanie „ile na zdrowie” nie ma jednej prostej odpowiedzi, ponieważ:
– Istnieje ustawowy mechanizm minimalnego poziomu finansowania ochrony zdrowia powiązany z PKB, liczony na podstawie danych z lat poprzednich. Sam wskaźnik nie mówi jednak, ile środków trafi do poszczególnych segmentów świadczeń w praktyce.
– Rzeczywiste środki na świadczenia zależą od planu finansowego NFZ (przychody ze składki, korekty, rezerwy), a także od decyzji taryfowych, limitów, ryczałtów i polityk kontraktowych płatnika.
– Budżet państwa finansuje wybrane zadania systemowe (np. ratownictwo, część programów, instytucje), a skala tych wydatków ma znaczenie pośrednie i bezpośrednie dla podmiotów leczniczych.
Bez przedstawienia przez rząd i NFZ kompletu danych trudno przypisać konkretne kwoty do koszyków świadczeń. Należy więc śledzić publikację planu finansowego NFZ, projekty rozporządzeń taryfowych oraz ewentualne ustawy okołobudżetowe – to one przełożą decyzje makro na przepływy finansowe do placówek.
#### Finansowanie NFZ 2026 – konsekwencje dla kontraktowania i ryczałtów
Dla szpitali i AOS najistotniejsze będą:
– Polityka ryczałtów PSZ: możliwe są korekty baz ryczałtowych oraz mechanizmy wyrównawcze. Ewentualne zmiany wolumenów i wyceny JGP przełożą się na strukturę przychodów.
– Limity i dostępność świadczeń w AOS/rehabilitacji: zmiany limitów mogą wpływać na kolejki oraz rentowność poszczególnych poradni.
– Decyzje taryfowe i katalogowe: aktualizacje wycen procedur (w tym świadczeń zabiegowych, internistycznych, diagnostycznych) mogą zmieniać opłacalność linii usług, zwłaszcza przy presji kosztowej.
– Programy lekowe i onkologiczne: polityka kwalifikacji i finansowania terapii wpływa na ośrodki wysokospecjalistyczne (logistyka, cash-flow, compliance).
Bez opublikowanych dokumentów wykonawczych nie sposób przesądzić, w których zakresach nastąpi realne zwiększenie finansowania, a gdzie środki pozostaną na poziomie zbliżonym do roku poprzedniego. W praktyce warto przygotować wariantowe plany przychodowe i kosztowe.
#### Wynagrodzenia w ochronie zdrowia 2026 – presja płacowa i mechanizmy pokrycia
Mechanizmy ustawowe dotyczące minimalnych wynagrodzeń w ochronie zdrowia, a także presja rynkowa (konkurencja o personel, rola dyżurów, outsourcing) będą kontynuować trend wzrostu kosztów pracy. Zwykle aktualizacje minimalnych stawek dla poszczególnych grup zawodowych następują w cyklu rocznym na podstawie współczynników. W przeszłości płatnik wprowadzał korekty finansowania, aby uwzględnić skutki tych podwyżek, jednak timing i skala korekt nie zawsze w pełni kompensowały koszty.
Dla menedżerów oznacza to konieczność:
– Wczesnego budżetowania wynagrodzeń z buforem bezpieczeństwa.
– Monitorowania komunikatów MZ/NFZ w sprawie mechanizmów kompensacyjnych.
– Optymalizacji grafiku (dyżury, nadgodziny, kontrakty) oraz analizy miksu kompetencji.
#### Koszty operacyjne 2026: inflacja, energia, leki i wyroby medyczne
Inflacja i zmienność cen energii, leków i wyrobów medycznych pozostają kluczowym czynnikiem ryzyka. W połączeniu z wymogami jakościowymi (kontrola zakażeń, bezpieczeństwo farmakoterapii, standardy akredytacyjne) oraz kosztami cyfryzacji (EDM, interoperacyjność, cyberbezpieczeństwo) tworzą presję na marże. Placówki powinny stosować:
– Długoterminowe kontrakty zakupowe z klauzulami indeksacyjnymi i benchmarkiem rynkowym.
– Analizę TCO (całkowity koszt posiadania) w aparaturze i materiałach jednorazowych.
– Rewizję procesów logistycznych (konsygnacja, integracja magazynu z HIS/ERP).
#### Inwestycje, infrastruktura i cyfryzacja – szanse w 2026 r.
W 2026 r. strumienie inwestycyjne dla ochrony zdrowia mogą obejmować:
– Fundusze celowe i programy centralne (np. Fundusz Medyczny – w szczególności obszary wysokospecjalistyczne i infrastrukturalne).
– Programy wspierające cyfryzację (EDM, e-rejestracja, integracje z P1, bezpieczeństwo danych).
– Środki samorządowe i partnerstwa (w tym PPP) dla modernizacji budynków, OZE i efektywności energetycznej.
Warto mieć gotowe projekty „półkowe” z analizą kosztów i efektów zdrowotnych, aby szybko aplikować po ogłoszeniu naborów. O szczegółowych alokacjach zdecydują akty wykonawcze i regulaminy konkursów – na dziś brak jest pełnych, potwierdzonych kwot.
#### Regulacje towarzyszące budżetowi – na co zwrócić uwagę
Nawet po uchwaleniu budżetu istotne są:
– Ustawa okołobudżetowa i rozporządzenia MZ/MF, które mogą modyfikować przepływy środków, stawki i zasady rozliczeń.
– Rozporządzenia koszykowe oraz taryfowe (AOTMiT/MZ) – potencjalnie zmieniają wyceny świadczeń.
– Wytyczne w zakresie map potrzeb zdrowotnych i ewentualnej redystrybucji świadczeń między regionami.
– Polityki NFZ dot. nadwykonań, rozliczeń ryczałtów i korekt planów.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Budżet 2026 i powiązane z nim decyzje NFZ przełożą się bezpośrednio na przychody z kontraktów, a pośrednio na potencjał inwestycyjny i płynność.
– Presja płacowa oraz rosnące koszty operacyjne mogą zniwelować nominalne wzrosty finansowania, jeśli nie zostaną skompensowane adekwatną wyceną.
– Zmiany taryf i limitów mogą premiować wybrane zakresy (np. ambulatoryzacja, procedury krótkoterminowe), co wymaga dostosowania portfela świadczeń.
– Otwierające się konkursy inwestycyjne i cyfryzacyjne preferują podmioty z gotową dokumentacją i dojrzałym zarządzaniem danymi (EDM, interoperacyjność, bezpieczeństwo).
#### Co zrobić teraz (checklista)
Strategia finansowa i kontraktowa:
– Przygotuj trzy scenariusze budżetu (ostrożny, bazowy, ambitny) z osobnymi założeniami dla: ryczałtu PSZ, AOS, programów lekowych, rehabilitacji i świadczeń rzadkich.
– Zidentyfikuj usługi o ujemnej marży i opracuj plan poprawy (optymalizacja ścieżek, miks personelu, reorganizacja dyżurów, ewentualne ograniczenie wolumenów).
– Zweryfikuj poprawność kodowania JGP i rozliczeń – audyt wewnętrzny lub zewnętrzny może podnieść przychód bez zwiększania kosztów klinicznych.
– Monitoruj komunikaty NFZ dotyczące planu finansowego na 2026 r., limitów i zasad rozliczeń nadwykonań.
Koszty i zakupy:
– Uruchom przegląd umów zakupowych pod kątem indeksacji, rabatów retrospektywnych i konsolidacji wolumenów między oddziałami.
– Oceniaj TCO aparatury (serwis, zużycie, uptime) i planuj zamiany na modele bardziej efektywne energetycznie.
– Zabezpiecz kluczowe pozycje lekowe i wyroby o dużej wrażliwości cenowej (umowy ramowe, alternatywni dostawcy).
Kadry i wynagrodzenia:
– Zbuduj plan płacowy z buforem na ewentualne ustawowe aktualizacje oraz działania retencyjne (ścieżki rozwoju, elastyczne formy zatrudnienia).
– Porównaj strukturę etatów i kontraktów z obłożeniem klinicznym – wprowadź harmonogramy oparte na prognozach popytu.
– Zaplanuj komunikację z personelem w sprawie transparentności zasad wynagradzania i benefitów.
Portfel świadczeń i organizacja:
– Rozważ przesunięcie części świadczeń do trybów krótkoterminowych i ambulatoryjnych, jeśli pojawią się zachęty finansowe.
– Usprawnij ścieżki pacjenta (prehabilitacja, koordynacja, teleporady kontrolne) w celu zmniejszenia kosztów epizodu.
– Zainwestuj w controlling medyczno-finansowy i dashboardy KPI (case-mix, długość pobytu, readmisje, wskaźniki zakażeń).
Inwestycje i cyfryzacja:
– Przygotuj dokumentację projektową „gotową do złożenia” (studium wykonalności, analiza kosztów i efektów zdrowotnych, harmonogram).
– Zweryfikuj dojrzałość EDM, interoperacyjność z P1 i standardy cyberbezpieczeństwa – to często warunki konkursów.
– Oceniaj możliwość finansowania OZE i efektywności energetycznej w celu obniżenia kosztów stałych.
Compliance i ryzyka:
– Zaktualizuj rejestr ryzyk (finansowe, prawne, kliniczne, cyber) oraz plany ciągłości działania.
– Przeprowadź przegląd zgodności z rozporządzeniami dot. wyrobów medycznych, farmacji i ochrony danych.
– Zaplanuj płynność: linie kredytowe, factoring, harmonogramy płatności i limity dla kluczowych dostawców.
Komunikacja i interesariusze:
– Ustal kalendarz spotkań z OW NFZ w sprawie kontraktów i potencjalnych aneksów.
– Zaangażuj organ tworzący/samorząd w przygotowanie projektów inwestycyjnych oraz zabezpieczenie wkładu własnego.
– Informuj zarząd i kadrę kierowniczą o zmianach regulacyjnych w cyklu miesięcznym.
#### Horyzont 2026 – czego jeszcze wypatrywać
Do pełnego obrazu finansowania potrzebne są: ostateczny plan finansowy NFZ na 2026 r., rozporządzenia taryfowe i koszykowe oraz komunikaty dotyczące ryczałtów i limitów. Możliwe są również korekty wynikające z ustaw okołobudżetowych i polityk sektorowych. Dopiero ich zestawienie pozwoli odpowiedzieć precyzyjnie „ile na zdrowie” i jak środki rozłożą się między segmenty systemu.
Na dziś rekomendacją dla menedżerów jest prowadzenie ostrożnej, opartej na scenariuszach polityki finansowej, wczesne przygotowanie projektów inwestycyjnych i aktywna komunikacja z płatnikiem. Takie podejście minimalizuje ryzyko i pozwala szybko skorzystać z szans, które mogą się pojawić wraz z publikacją dokumentów wykonawczych.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Sejm-w-piatek-zakonczyl-prace-nad-budzetem-na-2026-r-Ile-na-zdrowie,279849,1.html (na moment przygotowania tekstu bez pełnego zestawu danych liczbowych dla wszystkich segmentów).