Ustawa o asystencji osobistej oraz regulacja zawodu psychologa znalazły się w porządku obrad ostatniego posiedzenia Sejmu zaplanowanego na 17–19 grudnia 2026 r. Dla placówek medycznych to potencjalnie istotne zmiany w organizacji opieki, kadrach i kontraktowaniu, choć szczegóły będą zależeć od ostatecznego brzmienia ustaw.
#### Ostatnie posiedzenie Sejmu 17–19 grudnia 2026: agenda i niepewności
Z informacji publicznych wynika, że Sejm ma procedować m.in. projekt ustawy o asystencji osobistej oraz regulacje dotyczące zawodu psychologa. Na etapie zamknięcia materiału nie są dostępne kompletne, ostateczne teksty legislacyjne ani pewność co do trybu i zakresu poprawek. Placówki powinny zakładać kilka scenariuszy: przyjęcie ustaw z krótkim vacatio legis, przyjęcie z dłuższym okresem przejściowym oraz przesunięcie prac na 2027 r. W praktyce determinuje to tempo dostosowań (procedury, kadry, umowy, budżety), dlatego warto przygotować plan wdrożeniowy elastyczny wobec zmian.
#### Ustawa o asystencji osobistej: definicje usług, standardy i współpraca międzysektorowa
Koncepcja asystencji osobistej co do zasady dotyczy wsparcia osób z niepełnosprawnościami w codziennym funkcjonowaniu i autonomii, z akcentem na niezależne życie i integrację społeczną. W wymiarze ochrony zdrowia kluczowe są cztery obszary:
– Koordynacja opieki: asystenci osobisti mogą stać się formalnym partnerem placówek przy planowaniu wypisu, edukacji pacjenta i zapewnieniu ciągłości opieki po hospitalizacji, zwłaszcza w chorobach przewlekłych, psychiatrii i rehabilitacji.
– Zakres czynności: typowo asystencja nie obejmuje świadczeń zdrowotnych w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej, ale może wymagać interfejsu z procedurami medycznymi (np. wsparcie organizacyjne, towarzyszenie, pomoc w dojazdach). Placówki będą musiały precyzyjnie rozgraniczyć role personelu medycznego i asystentów.
– Finansowanie i zlecanie: w zależności od ostatecznej ustawy świadczenie asystencji może być organizowane przez samorządy (gminy/powiaty), z wykorzystaniem środków publicznych (np. fundusze celowe), lub w formule mieszanej. Dla placówek istotne będzie, czy i jak możliwe jest kontraktowanie usług towarzyszących, oraz jakie powstaną punkty styku z rozliczeniami świadczeń zdrowotnych.
– Standardy i kwalifikacje: pojawienie się ustawowych wymogów dot. kwalifikacji asystentów, zasad szkolenia i bezpieczeństwa może wymagać aktualizacji polityk placówki (BHP, zgody, komunikacja między zespołami).
Bez ostatecznego tekstu trudno przesądzić, czy ustawa nałoży obowiązki bezpośrednio na podmioty lecznicze. Warto jednak założyć konieczność ustanowienia procedur współpracy z jednostkami pomocy społecznej oraz zewnętrznymi dostawcami asystencji.
#### Zawód psychologa: prawo wykonywania zawodu, nadzór i standardy w ochronie zdrowia
Regulacje zawodu psychologa co do zasady dotyczą: tytułu zawodowego, kwalifikacji, rejestru/przyznawania prawa wykonywania zawodu, odpowiedzialności zawodowej oraz zasad wykonywania świadczeń psychologicznych. Dla placówek medycznych potencjalne konsekwencje to:
– Weryfikacja kwalifikacji: możliwe wprowadzenie obowiązkowego prawa wykonywania zawodu i rejestru, co wymaga audytu kadrowego i aktualizacji dokumentacji pracowniczej.
– Zakres kompetencji: doprecyzowanie czynności zastrzeżonych dla psychologów (np. diagnoza psychologiczna, testy standaryzowane, interwencja kryzysowa) może wpłynąć na podział ról w zespołach i kontraktach cywilnoprawnych.
– Superwizja i doskonalenie: ustawowe wymogi ciągłego rozwoju zawodowego i/lub superwizji w określonych obszarach (np. klinicznych) mogą generować koszty i wymagać zaplanowania ścieżek rozwojowych.
– Dokumentacja i etyka: oczekiwane jest doprecyzowanie zasad prowadzenia dokumentacji psychologicznej oraz reguł udostępniania jej w kontekście dokumentacji medycznej – placówki muszą zsynchronizować praktyki z RODO i ustawą o prawach pacjenta.
Na moment przygotowania tekstu brak pewności co do szczegółowych rozwiązań (np. struktura samorządu zawodowego, tryb uznawania kwalifikacji z zagranicy czy przejściowe przepisy dla obecnie zatrudnionych). To elementy, które mogą wymagać szybkich korekt w HR i w umowach z NFZ lub płatnikami prywatnymi.
#### Skutki dla kontraktowania świadczeń i jakości usług
– Wymogi personelu: jeżeli przepisy uszczegółowią kompetencje psychologów, mogą pojawić się zmiany w kryteriach personelu dla świadczeń AOS, psychiatrii, rehabilitacji, medycyny pracy czy opieki długoterminowej. Kontrakty mogą wymagać korekty liczby etatów lub poziomu kwalifikacji.
– Ciągłość opieki i koordynacja: asystencja osobista może stać się krytycznym elementem ścieżki pacjenta po wypisie. Wdrożenie standardów komunikacji (np. przekazywanie zaleceń w modelu „teach-back”, informacje niefarmakologiczne) podniesie jakość i obniży ryzyko readmisji.
– Jakość i bezpieczeństwo: formalne rozgraniczenie świadczeń zdrowotnych i asystencji wymaga aktualizacji matryc ryzyka, formularzy zgód i instrukcji dla pacjentów i ich opiekunów, aby uniknąć przekroczenia kompetencji przez osoby spoza personelu medycznego.
#### Integracja ochrony zdrowia i pomocy społecznej: ścieżki pacjenta i wypis
Asystencja osobista wpisuje się w model opieki zintegrowanej. Dla placówek oznacza to konieczność ustalenia:
– punktów kontaktu (np. koordynator wypisu, case manager),
– sposobu weryfikacji statusu asystenta (kwalifikacje, upoważnienia),
– wzorów upoważnień i klauzul informacyjnych dla pacjentów dotyczących współdzielenia informacji,
– ścieżek przekazywania zaleceń pozamedycznych, które są kluczowe dla funkcjonowania pacjenta, lecz nie stanowią świadczeń zdrowotnych.
W praktyce warto opracować mapę procesów od przyjęcia przez wypis do opieki poszpitalnej, z wyraźnym wskazaniem ról asystenta, rodziny i personelu medycznego.
#### RODO i dokumentacja medyczna w kontekście asystencji osobistej
– Podstawa prawna przetwarzania: udostępnianie danych asystentowi wymaga prawidłowej podstawy (zgoda pacjenta lub inna przesłanka przewidziana ustawowo). Placówki powinny rozdzielić informacje medyczne od operacyjnych, minimalizując zakres danych.
– Upoważnienia i identyfikacja: konieczna będzie procedura weryfikacji tożsamości asystenta, wzory upoważnień i rejestrów udostępnień.
– Bezpieczeństwo: ryzyko wycieku danych rośnie wraz z liczbą podmiotów uczestniczących w opiece. Wymagane będą umowy powierzenia, gdy asystent działa w imieniu podmiotu przetwarzającego, oraz odpowiednie szkolenia.
#### Wpływ na HR i koszty operacyjne placówki
– Rekrutacja i utrzymanie psychologów: ewentualne podniesienie progów kwalifikacyjnych, wymogi superwizji i CPD mogą wpływać na rynek pracy (deficyty kadrowe, presja płacowa). Warto przeprowadzić audyt luk kompetencyjnych i zaplanować budżet na rozwój.
– Współpraca z podmiotami asystencji: możliwe pojawienie się konieczności zawarcia porozumień o współpracy lub umów na usługi towarzyszące (transport, wsparcie w codziennym funkcjonowaniu pacjenta). To wymaga oceny kosztów i ryzyk.
– Szkolenia wewnętrzne: personel kliniczny i administracyjny będzie potrzebował szkoleń z zakresu komunikacji z asystentami, udostępniania danych i nowych procedur wypisowych.
#### Dlaczego to ważne dla placówek
– Zmiany mogą wpłynąć na kryteria personelu i warunki kontraktowania świadczeń, co bezpośrednio dotyczy przychodów i możliwości realizacji umów.
– Formalizacja roli asystentów osobistych może obniżyć ryzyko readmisji i zdarzeń niepożądanych, ale wymaga zbudowania bezpiecznych interfejsów między systemem zdrowia i pomocą społeczną.
– Regulacja zawodu psychologa porządkuje standardy, wzmacnia jakość i bezpieczeństwo opieki psychologicznej, ale pociąga za sobą koszty dostosowania i ryzyko przejściowych niedoborów kadrowych.
– Wczesne przygotowanie procesów, wzorów dokumentów i polityk pomoże skrócić czas wdrożenia po publikacji ustaw i zminimalizować ryzyka compliance.
#### Co zrobić teraz (checklista)
– Monitorowanie legislacji:
– Wyznacz osobę odpowiedzialną za śledzenie przebiegu prac Sejmu i publikacji w Dzienniku Ustaw.
– Obserwuj komunikaty MZ, MRiPS, NFZ oraz RCL (ścieżka legislacyjna).
– Audyt kadrowy (psychologowie):
– Zweryfikuj kwalifikacje, zakresy obowiązków i formy zatrudnienia psychologów.
– Zidentyfikuj potrzeby szkoleniowe/superwizyjne i przygotuj plan CPD.
– Procedury i dokumenty:
– Opracuj lub zaktualizuj procedury wypisu z elementem koordynacji z asystentami osobistymi.
– Przygotuj wzory upoważnień, klauzul informacyjnych RODO i instrukcji dla pacjentów dot. współpracy z asystentem.
– Współpraca zewnętrzna:
– Zmapuj lokalnych dostawców asystencji (samorządy, organizacje pozarządowe, podmioty komercyjne).
– Przygotuj ramowe porozumienia o współpracy i matrycę podziału odpowiedzialności.
– Bezpieczeństwo i RODO:
– Zaktualizuj rejestr czynności przetwarzania, oceny ryzyka i DPIA dla nowych przepływów danych.
– Zaplanuj szkolenia personelu z minimalizacji danych i zasad udostępniania informacji asystentom.
– Kontraktowanie i finanse:
– Przeanalizuj potencjalny wpływ zmian na kryteria personelu w umowach z NFZ/płatnikami komercyjnymi.
– Zarezerwuj budżet na dostosowania (szkolenia, legal compliance, ewentualne zwiększenie zatrudnienia).
– Komunikacja wewnętrzna:
– Przygotuj krótkie wytyczne dla zespołów (kto, kiedy i jak kontaktuje się z asystentem).
– Ustal kanały eskalacji w razie wątpliwości dot. zakresu kompetencji i odpowiedzialności.
– Pilotaż:
– Wybierz jeden oddział (np. rehabilitacja, interna, psychiatria) do pilotażowego wdrożenia współpracy z asystencją i oceniaj wyniki (readmisje, satysfakcja pacjenta, incydenty).
#### Harmonogram wdrożenia i monitorowanie źródeł
– T0 (przyjęcie ustaw): analiza ostatecznego tekstu i różnic w stosunku do projektu; przegląd obowiązków i terminów.
– T0+30 dni: aktualizacja polityk i procedur, szkolenia kluczowych ról (koordynatorzy wypisu, RODO, HR).
– T0+60–90 dni: uruchomienie pilotażu, zawarcie porozumień z partnerami asystencji, audyt kadrowy psychologów i plan CPD.
– T0+90–180 dni: skalowanie rozwiązań na kolejne oddziały, weryfikacja zgodności z wymogami kontraktowymi, przegląd wskaźników jakości.
Uwaga: powyższy harmonogram należy dostosować do faktycznego vacatio legis i przepisów przejściowych, które nie są jeszcze znane.
Rekomendowane źródła monitoringu:
– Sejm (porządek obrad, druki sejmowe), RCL (rcl.gov.pl), Dziennik Ustaw.
– Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, NFZ, PFRON.
– Komunikaty samorządów zawodowych i organizacji branżowych.
#### Podsumowanie: pragmatyczne przygotowanie bez nadmiaru spekulacji
Oba procesy legislacyjne – ustawa o asystencji osobistej i regulacja zawodu psychologa – mogą wzmocnić ciągłość opieki i standardy świadczeń, ale też generują obowiązki organizacyjne po stronie placówek. Ponieważ ostateczne brzmienie przepisów nie jest w pełni znane, kluczem jest przygotowanie „szkieletu” wdrożeniowego: audyt kadrowy, gotowe procedury współpracy i matryca zgodności RODO. Taki pakiet pozwoli szybko dopasować się do wymogów po publikacji ustaw, minimalizując zakłócenia operacyjne.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/Ustawa-o-asystencji-osobistej-zawod-psychologa-17-19-grudnia-ostatnie-posiedzenie-Sejmu-w-2026-roku,278993,14.html
Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i zostanie zaktualizowany po publikacji ostatecznych tekstów ustaw. Prosimy o bieżące śledzenie komunikatów organów publicznych.